คำยกย่องภาษาเกาหลี 시, 님, 께서 — และคำที่เปลี่ยนทั้งคำเหมือนราชาศัพท์
ความสุภาพไม่ได้อยู่แค่ท้ายประโยค — มันอยู่ข้างในกริยาและคำนามได้ด้วย ภาษาไทยมีสิ่งนี้ในราชาศัพท์ ภาษาเกาหลีใช้มันกับคุณยายและครู
ในหน้านี้
สองระบบที่ต่างกัน และมักสับสน
ระดับภาษา (해요체, 합쇼체) ว่าด้วยผู้ฟัง คำยกย่องว่าด้วยคนที่คุณพูดถึง ทั้งสองเป็นอิสระต่อกัน คุณจึงสุภาพกับเพื่อนพร้อมกับยกย่องคุณยายของเพื่อนได้ในประโยคเดียว ภาษาไทยมีเครื่องมือฝั่งผู้ฟังครบ (ครับ/ค่ะ สรรพนาม) แต่ฝั่ง "คนที่พูดถึง" มีเพียงสรรพนาม ท่าน กับราชาศัพท์ — ไม่มีเครื่องหมายไวยากรณ์ในกริยาสำหรับยกย่องประธานทั่วไป นี่คือแนวคิดใหม่จริง ๆ ของบทนี้
| 할머니가 오세요. | คุณยายกำลังมา (할머니 เป็นได้ทั้ง ย่า และ ยาย) — ยกย่องท่าน และใช้ 해요체 กับคุณ |
| 친구가 와요. | เพื่อนกำลังมา — ไม่ต้องยกย่อง |
시 อยู่ระหว่างต้นกริยากับท้ายกริยา
หน่วยเติมกลาง -시- อยู่ระหว่างต้นกริยากับท้ายกริยา ไม่เคยอยู่ท้ายสุด มันยกประธานของกริยา ไม่ใช่ผู้ฟัง ภาษาไทยมีของที่ใกล้เคียงอยู่หนึ่งอย่าง คือ ทรง ที่วางหน้ากริยาเพื่อยกประธาน (ทรงงาน ทรงยินดี) ต่างกันสองข้อ: ทรง อยู่ข้างหน้า ส่วน -시- แทรกอยู่ข้างใน และ ทรง ใช้กับพระราชวงศ์เท่านั้น ส่วน -시- ใช้กับคุณยายและครูทุกวัน การเปลี่ยน เขา เป็น ท่าน ก็ยกคนที่พูดถึงได้เหมือนกัน แต่นั่นอยู่ที่สรรพนาม ไม่ได้อยู่ในกริยา
| 가요 → 가세요 | ไป → (ท่าน) ไป |
| 읽어요 → 읽으세요 | อ่าน → (ท่าน) อ่าน |
| 읽으세요 | ท่านอ่าน / กรุณาอ่าน |
สังเกตว่า 가세요 เป็นได้ทั้งบอกเล่าและขอร้อง ขึ้นกับน้ำเสียง ภาษาเกาหลีใช้รูปยกย่องเดียวกันสำหรับทั้งสองอย่าง นี่คือเหตุที่ 안녕히 가세요 ใช้เป็นคำลาได้
님 ต่อท้ายคำนาม
เติม -님 ท้ายตำแหน่งหรือบทบาทเพื่อยกคนที่ดำรงมัน ใช้ได้กว้างมาก — คุณจะเห็นมันบนชื่อตำแหน่ง ในงานบริการ และในโลกออนไลน์ คล้ายกับที่ภาษาไทยเติม คุณ หน้าตำแหน่ง (คุณครู คุณหมอ) ต่างตรงที่ 님 อยู่หลัง
| 선생님 | คุณครู (ให้เกียรติ) |
| 사장님 | ท่านประธาน / เจ้าของร้าน |
| 고객님 | คุณลูกค้า (ภาษางานบริการ) |
| 어머님 | รูปยกย่องของ 어머니 — แม่ของคนอื่น และแม่ของตัวเองเมื่อพูดถึงอย่างเป็นทางการ |
께서 กับ 께 แทนคำช่วย
ความสุภาพลงไปถึงคำช่วยด้วย ประธานที่ถูกยกย่องใช้ 께서 แทน 이/가 ผู้รับที่ถูกยกย่องใช้ 께 แทน 에게 (한테 ในภาษาพูด) ทั้งสองไปด้วยกันกับ -시- ไม่ได้แทนที่มัน — 할머니께서 오세요 ยกย่องท่านสองครั้ง ภาษาไทยไม่มีคำช่วยแบบนี้ให้เปลี่ยนตั้งแต่ต้น: ให้ ก็ยังเป็น ให้ ไม่ว่าจะให้เพื่อนหรือให้อาจารย์ ที่ใกล้ที่สุดคือ แด่ ในภาษาเขียนและกับพระ (มอบแด่ ถวายแด่) ซึ่งเปลี่ยนตามสถานะของผู้รับเหมือน 께 ต่างกันที่ 께 เป็นเรื่องปกติของภาษาพูดประจำวัน ส่วน แด่ ใช้เฉพาะโอกาส
| 할머니께서 오세요. | คุณยายกำลังมา — ทั้งคำช่วยและกริยาถูกยก |
| 선생님께 드렸어요. | มอบให้คุณครู — 께 แทน 에게/한테 |
| 선생님께 여쭤봤어요. | เรียนถามคุณครู — 여쭤보다 และ 말씀드리다 ต้องการ 께 |
| ✗ — เพื่อนไม่ถูกยกย่อง: 친구가 왔어요 | |
| ✗ — 께 ใช้กับคน: 학교에 보냈어요 |
께서 หลุดไปง่ายกว่าที่ตำราบอก ภาษาพูดประจำวันรักษา -시- ไว้และปล่อย 께서 — 할머니가 오세요 คือสิ่งที่คุณจะได้ยินจริง ส่วน 께 เป็นตัวที่อยู่ต่อ เพราะกริยากำกับประธานไว้แล้ว แต่ไม่มีอะไรกำกับผู้รับ
บางคำถูกแทนทั้งคำ — ส่วนที่คนไทยคุ้นที่สุด
คำที่ใช้บ่อยมากกลุ่มเล็ก ๆ มีรูปยกย่องแยกต่างหาก ภาษาไทยแทนคำทั้งคำแบบนี้อยู่แล้วสามชั้น: ราชาศัพท์ (กิน → เสวย, นอน → บรรทม, ชื่อ → พระนาม) คำสำหรับพระสงฆ์ (กิน → ฉัน, นอน → จำวัด) และคำสุภาพที่ใช้กับคนทั่วไปทุกวัน (กิน → รับประทาน, หัว → ศีรษะ) ชั้นสุดท้ายนี่เองที่ใกล้ภาษาเกาหลีที่สุด — ต่างกันตรงที่ รับประทาน ใช้กับตัวเองก็ได้เพราะเป็นเพียงการเลือกคำให้สุภาพ ส่วน 드시다 계시다 ยกประธานขึ้น จึงใช้กับตัวเองไม่ได้เลย ต้องจำ แต่มีไม่กี่คำและปรากฏตลอดเวลา
| 먹다 / 마시다 → 드시다 | กิน / ดื่ม — ใกล้กับ รับประทาน แต่ใช้กับตัวเองไม่ได้ เพราะมันยกประธาน |
| 자다 → 주무시다 | นอน — เทียบ บรรทม |
| 있다 → 계시다 | อยู่ (มีตัวอยู่ที่นั่น) |
| 말하다 → 말씀하시다 | พูด |
| 집 → 댁 | บ้าน |
| 나이 → 연세 | อายุ |
| 이름 → 성함 | ชื่อ — เทียบ พระนาม |
รูปถ่อมตัวลดตัวเองแทน
อีกครึ่งของระบบ: คุณไม่ยกตัวเอง แต่ลดตัวเอง นี่คือวิธีแสดงความเคารพขณะพูดถึงการกระทำของตัวเอง ภาษาไทยทำสิ่งนี้ผ่านสรรพนามเป็นหลัก — ผม/ดิฉัน/กระผม แทน เรา — ภาษาเกาหลีนอกจากสรรพนาม 저 ยังมีกริยาถ่อมตัวสำหรับ ให้ ถาม และพบ
| 나 → 저 | ฉัน → ผม/ดิฉัน |
| 주다 → 드리다 | ให้ (แก่ผู้ที่สูงกว่า) — ใกล้กับ ถวาย (ใช้กับพระ) |
| 묻다 → 여쭙다 | ถาม (ผู้ที่สูงกว่า) — ใกล้กับ เรียนถาม |
| 보다 → 뵙다 | พบ (ผู้ที่สูงกว่า) — ใกล้กับ เข้าพบ |
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- ใช้ 시 กับตัวเอง 저는 가십니다 ยกย่องตัวคุณเอง พูดว่า 저는 갑니다
- ยกย่องสิ่งของ 커피 나오셨습니다 เป็นภาษางานบริการที่คนเกาหลีจำนวนมากถือว่าผิด — กาแฟไม่ต้องการการยกย่อง
- ลืม 님 บนตำแหน่ง เรียกครูว่า 선생 โดยไม่มี 님 ฟังห้วน
- ยกย่องคำช่วยแต่ไม่ยกย่องกริยา 할머니께서 와요 ค้างครึ่งทาง — 께서 บังคับให้กริยารับ -시- กลับกันใช้ได้: 할머니가 오세요 คือภาษาพูดประจำวัน
- สลับ 드리다 กับ 주다 คุณ 드리다 ให้ผู้ที่อยู่เหนือคุณ ส่วนเขา 주다 ให้คุณ
- คิดว่าคำยกย่องเป็นความสุภาพเสริมที่เลือกได้ เมื่อมีปู่ย่าตายายหรือเพื่อนร่วมงานอาวุโสอยู่ตรงนั้น การละมันจะถูกสังเกต — ไม่ใช่เรื่องเฉพาะโอกาสพิเศษเหมือนราชาศัพท์
- ใช้ 계시다 กับการมี 계시다 ใช้กับคนที่อยู่ที่ไหนสักแห่ง "มีเวลาไหม" คือ 시간이 있으세요? — 있다 บวก 시 ไม่ใช่ 계시다
วิธีทำให้คุ้นกับมัน
คำยกย่องปรากฏบ่อยในสื่อที่ผู้เรียนเสพน้อยที่สุดพอดี: บทสนทนาในครอบครัว งานบริการ ภาษาที่ทำงาน ซีรีส์เอียงไปทางเพื่อนสนิท จึงมีน้อยกว่าความจริง
การฝึกพูดประโยคยกย่องสั้น ๆ ออกเสียง — โดยเฉพาะกริยาที่ถูกแทนทั้งคำอย่าง 드시다, 계시다, 주무시다 — คือทางที่เร็วที่สุด เพราะคำเหล่านี้คือคำที่คุณสร้างจากกฎไม่ได้ เหมือนที่ เสวย สร้างจาก กิน ไม่ได้
ฝึกเรื่องนี้
คู่มือทั้งหมด
- อ่านฮันกึล (한글) ตัวอักษรเกาหลี: 5 รูป 2 ขั้นตอน กับบ่ายเดียว
- ลำดับคำภาษาเกาหลี: กริยาอยู่ท้ายประโยคเสมอ
- คำช่วยภาษาเกาหลี 은/는 กับ 이/가: คำช่วยที่ทำให้ทุกคนสะดุด
- คำช่วยภาษาเกาหลี 에 กับ 에서, 을/를, (으)로: คำช่วยหลังจากประธาน
- การผันกริยาภาษาเกาหลี: จาก 먹다 เป็น 먹어요 — กฎ 아요/어요
- กริยาผิดกฎภาษาเกาหลี ㅂ ㄷ ㅅ 르 으 ㅎ — หกแบบ และคู่ที่ต้องจำ
- รูปขยายนามภาษาเกาหลี 읽은 책, 읽는 책, 읽을 책 — “หนังสือที่…” แบบเกาหลี
- ไวยากรณ์เกาหลี -(으)ㄹ 수 있다, -고 싶다 — ได้ อยาก ต้อง ห้าม ในภาษาเกาหลี
- ระดับภาษาเกาหลี 반말, 해요체, 합쇼체 — ความสุภาพอยู่ในท้ายกริยา ไม่ใช่แค่คำลงท้ายกับสรรพนาม
- คำลงท้ายภาษาเกาหลี -네요 -죠 -군요 -잖아요: ชั้นของ 'นะ สิ นี่ ไง' ที่ทำให้ฟังเป็นคนเกาหลี
- -(으)ㄹ까요 กับ -(으)ㄹ 것 같다 ภาษาเกาหลี: ถาม เสนอ และไม่ฟันธง — เทียบ …ดีไหม / …ได้ไหม กับ คง / น่าจะ
- ลักษณนามภาษาเกาหลี 개·명·권·잔 — ทำไม 하나 กลายเป็น 한
- กาลในภาษาเกาหลี: อดีต ปัจจุบัน อนาคต — และ 겠 สำหรับสิ่งที่คุณคาดเดา
- คำเชื่อมประโยคภาษาเกาหลี 고, 서, 지만, 니까 — และ/แต่/เพราะ ที่ย้ายไปอยู่ท้ายกริยา
- กฎการออกเสียงภาษาเกาหลี: ทำไมถึงฟังไม่ตรงกับตัวเขียน
- พูดตาม (Shadowing) ภาษาเกาหลี: วิธีฝึกฟัง-พูดที่ได้ผลจริงสำหรับคนไทย