먹다 -аас 먹어요 хүртэл — солонгос үйл үг хэрхэн хувирдаг вэ
Толь бичигт үйл үг бүр -다 гээр төгсдөг ч хэн ч танд тэр хэлбэрээр ханддаггүй. Үндэс дээр нөхцөл давхарлаж наалдана гэдэг танд шинэ биш — шинэ нь солонгос нөхцөл хэнд хэлж байгааг заадаг явдал.
Энэ хуудсанд
Үндэс дээр нөхцөл наалддаг нь шинэ биш — нөхцөл сонсогчийг заадаг нь шинэ
Толь бичгээс идэх гэж хайвал 먹다, явах гэж хайвал 가다 гарч ирнэ. Энэ -다 бол толь бичгийн хэлбэр — монгол толь явах, идэх, унших гэж -х хэлбэрээр жагсаадагтай адил.
Номонд, гарчигт (날씨가 좋다) бас гарна, ярианд гэнэтийн сэтгэгдэл болж ч гарна (날씨 진짜 좋다!) — гэхдээ хүнд хандах энгийн хэлбэр нь биш. Солонгос үйл үг нүцгэн байдлаараа хэзээ ч гардаггүй тул толь бичиг ямар нэг нөхцөл сонгох ёстой болсон. Түүнийг авахад үлдэх хэсэг нь үндэс, доорх бүхэн тэнд наалдана.
| 먹다 → 먹 | идэх |
| 가다 → 가 | явах |
| 마시다 → 마시 | уух |
| 좋다 → 좋 | сайн байх |
Сүүлчийнхийг ажигла. Монголд сайн гэдэг үйл үг биш — дангаараа эсвэл байх-тай хамт өгүүлэхүүн болдог. Солонгосын 좋다 харин өөрөө үйл үгийн нөхцөл авдаг: энэ нөхцөлийн хувьд 먹다-тай яг адил ажиллана. Өөр газар салдаг — бичгийн одоо цаг нь 먹는다 боловч 좋다, тодотгол нь 먹는 боловч 좋은 — гэхдээ 아요/어요-д хамаагүй.
Монгол нөхцөл бие заадаггүйн адил солонгос нөхцөл ч заадаггүй: 가요 гэдэг нь би, чи, тэр гуравт нэг адил.
Жинхэнэ зөрөх газар өөр байна. Монголд хүндэтгэл төлөөний үг дээр суудаг — чи гэх үү, та гэх үү — өгүүлэх хэлбэрийн нөхцөл түүнээс болж өөрчлөгддөггүй. Солонгост эсрэгээрээ: төлөөний үгээ огт хэлэхгүй байсан ч өгүүлбэр төгсгөх бүрд сонсогчийн зэргийг сонгож таарна. Нэг агуулга, гурван хэлбэр:
| 먹어 | Идэж байна. — 반말, дотно; найз, өөрөөс бага хүнд |
| 먹어요 | Идэж байна. — 해요체, өдөр тутмын эелдэг хэлбэр; энэ хуудас үүнийг заана |
| 먹습니다 | Идэж байна. — 합쇼체, ажлын газар, мэдээ, албан ёсны яриа |
Гурвуулаа ижил үйлдлийг хэлж байна; ялгаа нь зөвхөн та хэнд хандаж байгаад оршино. Монгол хүн эхэндээ энэ сонголтыг мартаад бүх хүнд 먹어 гэж хэлчихдэг — та гэх ёстой хүнд чи гэснээс ялгаагүй сонсогдоно. Дэлгэрэнгүйг ярианы зэргийн хуудас үзнэ.
Үндсийн сүүлчийн эгшиг ㅏ буюу ㅗ бол -아요, бусад нь -어요
Үндсийн сүүлчийн эгшгийг хараарай. ㅏ эсвэл ㅗ бол нөхцөл нь -아요. Өөр ямар ч эгшиг бол -어요. Салаа зам үүгээр дуусна.
| 좋 + 아요 → 좋아요 | ㅗ — сайн байна |
| 앉 + 아요 → 앉아요 | ㅏ — суух |
| 먹 + 어요 → 먹어요 | ㅓ — идэх |
| 읽 + 어요 → 읽어요 | ㅣ — унших |
| 웃 + 어요 → 웃어요 | ㅜ — инээх |
Механизм нь танил. Монгол хэлний эгшгийн зохицол ч ийм ажилладаг: үндсийн эгшгээс хамаарч нөхцөл -сан гэх үү, -сэн гэх үү шийдэгддэг. Утга ч биш, бие ч биш — зөвхөн авиа шийднэ. Хувилбар нь бүр цөөн: монголд дөрөв (-сан, -сэн, -сон, -сөн), энд хоёрхон.
Гэхдээ чиглэл нь эсрэг. Монголд ангиллыг үгийн урд эгшиг тогтоож, ард нь ирэх үеүүд түүнд дагадаг. Солонгост харин үндсийн сүүлчийн эгшиг л шийднэ. 가르치다-д ㅏ байгаа боловч үндэс нь 가르치, сүүлчийн эгшиг нь ㅣ — иймд 어요 тал руу унаж 가르쳐요 болно. Монгол дадлаараа эхнээс нь харвал яг энд алдана.
하다 → 해요 — цээжлэх ёстой цорын ганц дүрэмгүй хэлбэр
하 нь ㅏ гээр төгсдөг тул дүрмээр бол 하아요 байх ёстой. Бодит хэлбэр нь 해요 — энэ хуудсан дээр цээжлэх ёстой цорын ганц дүрэмгүй зүйл. Гэхдээ хөлсөө хийнэ: солонгос хэл нэр үгэн дээр 하다-г наагаад шинэ үйл үг үйлдвэрлэдэг, монгол ажил хийх гэж бүтээдэгтэй адил.
| 하다 → 해요 | хийх |
| 공부하다 → 공부해요 | хичээл хийх, сурах |
| 일하다 → 일해요 | ажиллах |
| 전화하다 → 전화해요 | утсаар ярих |
| 사랑하다 → 사랑해요 | хайрлах |
Үндэс эгшгээр төгсвөл хоёр эгшиг нийлнэ
Сурагчид үнэндээ энд алддаг. Энэ заагт хоёр эгшиг таарвал ихэвчлэн нийлдэг бөгөөд нийлсэн хэлбэр нь бичгийн хэлбэр мөн — хурдан ярихад гардаг сонголт биш. Цөөн зүйл нийлдэггүй: 지어요, 나아요, мөн 돼요-гийн хажууд 되어요.
Ийм мэдрэмж танд бий: монголд ажил дээр -ын залгахад эгшиг унаж ажлын болно. Ялгаа нь тэнд эгшиг унаж байгаа бол энд хоёр эгшиг нэг болж нийлж байгаад оршино.
| 가 + 아요 → 가요 | явах — |
| 서 + 어요 → 서요 | зогсох — 어 талд ч мөн адил хураагдана |
| 오 + 아요 → 와요 | ирэх — ㅗ ба ㅏ нийлж ㅘ болно |
| 주 + 어요 → 줘요 | өгөх — ㅜ ба ㅓ нийлж ㅝ болно |
| 마시 + 어요 → 마셔요 | уух — ㅣ нь ㅕ доторх шилжих авиа болно |
| 보내 + 어요 → 보내요 | илгээх — ㅐ нь 어-г залгичихна |
Тус бүрийг эгшгийг нь салгаж хэлээд үзээрэй — яагаад хураагдсаныг чихээрээ сонсоно. Энд дур зоргоор зүйл алга.
Өнгөрсөн цаг бол ижил дүрэм, дунд нь ㅆ
Дөнгөж бүтээсэн одоо цагийн хэлбэрээ аваарай, 요-г хаяарай, сүүлчийн үеийн доор ㅆ нэмээрэй, 어요-г буцааж тавиарай. Дээр хийсэн бүх нийлэлт чигээрээ дамжина.
| 먹어요 → 먹었어요 | идсэн |
| 가요 → 갔어요 | явсан |
| 와요 → 왔어요 | ирсэн |
| 해요 → 했어요 | хийсэн |
| 마셔요 → 마셨어요 | уусан |
| 보내요 → 보냈어요 | илгээсэн |
Энэ бол хэлбэр нь. Өнгөрсөн цаг юу илэрхийлдэг вэ — монголын ирлээ, ирсэн, ирэв гурав яагаад энд нэг л хэлбэр болж цуглардаг вэ — гэдэг нь цагийн хуудсанд хамаарна.
Хамрах хүрээний тэмдэглэл. Хэсэг үндэс нөхцөлийн өмнө өөрсдөө хэлбэрээ сольдог: ㅂ, ㄷ, ㅅ, 르, 으, ㅎ дүрэмгүй бүлгүүд. 춥다 нь 춥어요 биш 추워요 болно. Дээрх дүрмээр бүтээсэн хэлбэрийг толь бичиг жагсаагаагүй бол та тэдний нэгэнтэй таарчээ.
Байнга гардаг алдаа
- Толь бичгийн хэлбэрийг хэлэх.
저는 먹다бол өгүүлбэр биш. Өөр юу ч болохоос өмнө 다 унана. - 다-г үлдээгээд дээр нь нэмэх.
먹다요,가다요. Засвар нь ижил — эхлээд 다 явна. 공부하아요. 하다-тай үйл үг бүр 해요 болно: 공부해요.- Нийлүүлэхгүй байх.
가아요,오아요,마시어요. Бүгд ойлгомжтой, гэхдээ хэн ч ингэж хэлдэггүй. - Үндсийн эхний эгшгээр шийдэх. Сүүлчийнх нь шийднэ: 가르치 → 가르쳐요,
가르차요биш. - 요-г санамсаргүй унагаах. 요-гүй 먹어 бол 반말 — дүрмийн алдаа биш, өөр зэрэг.
Хэрхэн дасгал хийх вэ
Дүрэм сурахад арван минут, хэрэглэж чаддаг болоход хэдэн сар болно: ярианы хурдад бодох зав байхгүй. Тэр завсрыг хаадаг зүйл нэг — цөөн үйл үгийг чангаар эргүүлж, бодохоос өмнө хэлбэр нь ирдэг болтол давтах.
가다, 먹다, 마시다, 하다 дөрвийг аваарай, тус бүрийг одоо цаг, дараа нь өнгөрсөн цагаар дараалуулан хэлээрэй — 가요 갔어요, 먹어요 먹었어요, 마셔요 마셨어요, 해요 했어요. Доорх багц бичлэгийн өгүүлбэрээс бүтсэн тул мөр бүр нь эдгээр хэлбэрийн нэг нь ажиллаж байгаа жишээ.
Дээрх бүхэн үйл үг дүрэмд захирагдана гэж үзсэн. Түгээмэл үйл үгийн ойролцоогоор зургаа дахь нэг нь захирагддаггүй — 듣다 нь 듣어요 биш 들어요. Тэр зургаан загвар дүрэмгүй үйл үгийн хуудсанд байна.
Үндэс дээр нөхцөл наалдах машин автомат болсны дараа хэрэгтэй зүйл бол тэр нөхцөлийн байранд юу ордог вэ гэдэг: чадах, хүсэх, ёстой, болно, болохгүй.
Бүх гарын авлага
- Солонгос үсэг — таван дүрс, хоёр хөдөлгөөн, нэг үдэш
- Солонгос хэлний үгийн дараалал: танил хэлбэр, танил бус сүүл
- 은/는 ба 이/가 — хоёулаа эзнийг заана, гэхдээ сольж болохгүй
- 에 ба 에서, 을/를, (으)로 — эзний дараах нөхцөлүүд
- Солонгосын дүрэмгүй үйл үг — ㅂ ㄷ ㅅ 르 으 ㅎ
- 읽은 책, 읽는 책, 읽을 책 — нэр үгийн өмнөх тодотгол
- -(으)ㄹ 수 있다, -고 싶다, -아/어야 되다 — чадах, хүсэх, ёстой
- Ярианы түвшин: 반말, 해요체, 합쇼체
- -네요, -죠, -군요, -잖아요 — өгүүлбэрийг солонгос болгодог төгсгөлүүд
- -(으)ㄹ까요 ба -(으)ㄹ 것 같다 — асуух, санал болгох, тодорхой хэлэхгүй байх
- Хүндэтгэлийн хэлбэр: 시, 님, ба бүтнээрээ солигддог үгс
- Юм тоолох: 하나 яагаад 한 болдог вэ
- Өнгөрсөн, одоо, ирээдүй — ба таамаглалын 겠
- Өгүүлбэр холбох: 고, 서, 지만, 니까
- Солонгос хэл яагаад бичсэнээрээ сонсогддоггүй вэ
- Солонгосыг шэдоуинг хэрхэн үнэхээр хийх вэ