Өнгөрсөн, одоо, ирээдүй — ба таамаглалын 겠

Монголын гурван өнгөрсөн цаг солонгост нэг л хэлбэр болно. Оронд нь та -고 있다 ба -아/어 있다-г, мөн 겠-ийн гурван ажлыг ялгаж сурна.

Гурван цаг, өөрийн тэмдэгтэй нь зөвхөн өнгөрсөн

Цаг нь үйл үгийн нөхцөлд, эелдэг байдлын нөхцөлийн яг өмнө суудаг — гэхдээ өөрийн тэмдэгтэй нь зөвхөн өнгөрсөн цаг. Монгол үйл үг ч давхаргаар наалддаг (яв-с-ан, ир-ж бай-на) тул бүтэц нь танил.

Үндсэн хэрэглээнд систем нь энэ бүхэн — цагийн нөхцөл шинэ биш, сонголт нь өөр. Нөхцөл өөрөө хэрхэн наалддагийг үйл үгийн хувиралт хуудас үзүүлнэ.

Монголын гурван өнгөрсөн цаг энд нэг болно

Монголд өнгөрсөн цагийг сонгодог: -лаа/-лээ нь дөнгөж сая болсон, өөрөө харсан явдал; -сан/-сэн нь ерөнхий, туршлагын; -в нь голдуу бичгийн. Ирлээ, ирсэн, ирэв гурав нэг үйлдлийг өөр өнцгөөс харна.

Солонгост энэ сонголт байхгүй — гурвуулаа 왔어요 болно. Солонгос хэл монголоос хялбар байдаг цөөн газрын нэг. Ялгаа хэрэгтэй бол дайвар үг нэмнэ.

Нэг нэмэлт хэлбэр бий: -았었-. Энэ нь “тэр үед тийм байсан, одоо тийм биш” гэдгийг заана — монголын -даг байсан-тай ойролцоо; төгссөн цаг биш. 작년에 부산에 살았었어요 гэвэл тэр үед Бусанд амьдарч байсан, одоо үгүй.

Одоо цаг үргэлжлэх үйлдлийг ч хамардаг

먹어요 нь иднэ ба идэж байна хоёуланг илэрхийлнэ. Тусгай үргэлжлэх хэлбэр (-고 있다) байдаг ч таны хүлээхээс бага хэрэглэгддэг: монголд -ж байна бараг автоматаар ордог бол энд энгийн одоо цаг ихэвчлэн хангалттай.

Давтамж нэг хэрэг. Нөгөө хэрэг нь солонгос хэл “-ж байна”-г хоёр хуваагаад таныг сонгуулдагт байна. -고 있다 бол явагдаж буй үйлдэл, -아/어 있다 бол дууссаны дараа үлдсэн байдал. Одоо ч үргэлжилж байгаа байрлал, байдал бол -아/어 있다. Энэ нь тусагдахуун авдаггүй үйл үгэнд л наалддаг тул 먹어 있다 гэж байхгүй.

Ирээдүй хоёр хэлбэртэй, мэдрэмж нь өөр

-(으)ㄹ 거예요 бол энгийн таамаг буюу төлөвлөгөө. -(으)ㄹ게요 бол сонсогчид өгч буй амлалт буюу санал — гуравдагч этгээдийн тухай хэрэглэхгүй. Монголын явъя, тусалъя үүнтэй сайн таарна: тэр ч бас зөвхөн өөрийн тухай.

겠 — гурван ажил, гурван өөр монгол хариулт

-겠- гурван ажил хийдэг: яг одоо бүрдэж буй таамгийг заана, өөрийн санаа зорилгыг мэдэгдэнэ, хэлэх гэж буй үгээ зөөлрүүлнэ. Гурвыг нь салгах хэрэгтэй: монгол хэл тус бүрд нь ялгаатай аргаар хариулдаг, нэгд нь огт хариулдаггүй.

Эхний хоёрт монгол хэл цэвэр хариулттай: таамагт байх (амттай байх), санаа зорилгод -на/-нэ буюу хийе, тусалъя. Гурав дахьд нь хариулт байхгүй. Ойлголоо, мэдлээ бол өнгөрсөн цагийн нөхцөл, зөөлрүүлэх тэмдэг биш — 알겠습니다-гийн 겠 үүрч байгаа ажлыг хийдэг монгол нөхцөл алга.

Байнга гардаг алдаа

• Төгссөн цаг хайх. Солонгост тийм цаг байхгүй. 먹었어요 хоёр ажлыг хийнэ.
• Монголын гурван өнгөрсөн хэлбэрт тохирох гурвыг хайх. Байхгүй. Бүгд -았/었-, ялгааг 방금, 아까, 어제 үүрнэ.
• Цаг заасан үг байхад цагийн тэмдгээ орхих. 어제 만나요 биш 어제 만났어요 — монголтой ижил тул танд энэ алдаа ховор.
• -고 있다-г байдалд хэрэглэх. Сууж байна нь 앉아 있어요, онгорхой байна нь 열려 있어요. 앉고 있어요 бол сандал руу буун суух хагас секунд.
• -고 있다-г хэтрүүлэх. Энгийн одоо цаг ихэвчлэн хангалттай.
• -ㄹ게요-г өөр хүний тухай хэрэглэх. Зөвхөн өөрийн амлалтад ажиллана.
• 겠 ба -(으)ㄹ 거예요-г андуурах. 겠 бол өөрийн санаа зорилго буюу тэр газраа хийсэн дүгнэлт, -(으)ㄹ 거예요 бол төлөвлөгөө буюу таамаг.
• Цаг нь эелдэг байдлын өмнө суудгийг мартах. 먹었어요, 먹어었요 биш.

Хэрхэн дасгал хийх вэ

Цагийн нөхцөл богино, өргөлтгүй бөгөөд өгүүлбэрийн төгсгөлд суудаг — эхлэгчийн анхаарал тэр үед сарнисан байдаг. Сүүлчийн үеийг сонсох чадварыг зориудаар барих хэрэгтэй.

Нэг үйл үг аваарай, дөрвөн хэлбэрийг нь чангаар дараалуулан хэлээрэй — 먹어요, 먹었어요, 먹을 거예요, 맛있겠다. Дараа нь хосыг аваарай: 앉아 있어요 ба 앉고 있어요, 왔어요 ба 올 거예요. Монголд нэг л хэлбэрээр гардаг газруудыг хосоор нь давтах нь хамгийн ашигтай дасгал.

Солонгос үгийн жагсаалт →