Хүндэтгэлийн хэлбэр: 시, 님, ба бүтнээрээ солигддог үгс
Эелдэг байдал зөвхөн өгүүлбэрийн төгсгөлд биш — үйл үгийн дотор, нэр үгэн дээр ч суудаг.
Энэ хуудсанд
Хоёр тэнхлэг — нэгийг нь та мэдэж байгаа
Солонгос хэлэнд хүндэтгэл хоёр тэнхлэгээр явдаг: сонсогчийг дээдлэх нь өгүүлбэрийг төгсгөх нөхцөлөөр, үйлдэгчийг дээдлэх нь -시- болон үг солигдохоор илэрнэ. Эхнийхийг нь ярианы түвшин дээр үзсэн; энэ хуудас хоёр дахийг нь үзнэ.
Хоёр тэнхлэг бие даасан тул найздаа хамгийн энгийнээр ярьж байхдаа түүний эмээг дээдэлж болно. Монгол хэлний та нь сонсогч руу чиглэдэг бөгөөд гуравдагч этгээдийг дээдлэх заавал байх хэл зүйн тэмдэг монголд байхгүй. Яг энэ л шинэ зүйл.
| 교수님이 오세요. | Профессор ирж байна — профессорыг дээдэлж, танд 해요체 |
| 친구가 와요. | Найз ирж байна — хүндэтгэл хэрэггүй |
| 사장님, 언제 오셨어요? | Захирал аа, хэзээ ирсэн бэ? — энд сонсогч ба үйлдэгч нэг хүн тул хоёр тэнхлэг нийлж байна |
-시- нь үндэс ба нөхцөлийн дунд сууна
-시- бол төгсгөлийн өмнөх нөхцөл: үйл үгийн үндэс ба төгсгөх нөхцөлийн дунд ордог бөгөөд хамгийн ард хэзээ ч ирдэггүй. Тэр нь үйлийг гүйцэтгэж буй хүнийг дээдэлдэг, сонсогчийг биш.
| 가요 → 가세요 | явна → (дээдэлсэн хүн) явна |
| 읽어요 → 읽으세요 | уншина → (дээдэлсэн хүн) уншина / уншина уу |
| 안녕히 가세요 | Сайн яваарай — салах ёсны үг |
Гуравдахь мөр нь чухал: 가세요 нь аялгуунаас хамаараад мэдээлэл ч, хүсэлт ч байж болно. Монгол хэлний -аарай/-ээрэй нь зөвхөн хүсэлт, тушаалд ордог тул энэ хоёрыг шууд дүйцүүлж болохгүй.
-님 нь нэр үгэн дээр очно
Албан тушаал, үүрэг заасан үгэнд -님 залгаад тэр хүнийг дээдэлнэ. Маш үр бүтээлтэй нөхцөл — ажлын байр, үйлчилгээ, интернэтэд байнга харагдана.
| 선생님 | багш (хүндэтгэлээр) |
| 사장님 | захирал, дэлгүүрийн эзэн |
| 고객님 | үйлчлүүлэгч (үйлчилгээний яриа) |
| 어머님 | 어머니-гийн хүндэтгэлийн хэлбэр — бусдын ээж, албан ёсны үед өөрийн ээж |
Дуудах ёс нь монгол хэлнээс өөр газраа тавьдаг. Монголоор ганц та гээд болох газар солонгосоор албан тушаал + 님 буюу нэр + 씨 хэрэглэнэ. та-г шууд орчуулаад 당신 гэвэл яагаад буруу болохыг ярианы түвшний хуудас дэлгэрэнгүй үзсэн.
께서 ба 께 — нөхцөл өөрөө солигдоно
Хүндэтгэл нөхцөл дээр ч буудаг. Дээдэлсэн эзэн бие 이/가-гийн оронд 께서, дээдэлсэн хүлээн авагч 에게 (ярианд 한테)-гийн оронд 께 авна. Эдгээр нь -시--г орлохгүй, харин түүнтэй хамт явдаг.
| 할머니께서 오세요. | Эмээ ирж байна — нөхцөл ба үйл үг хоёулаа дээдэлсэн |
| 선생님께 드렸어요. | Багшид өглөө — 에게/한테-гийн оронд 께 |
| ✗ — найзыг дээдэлдэггүй: 친구가 왔어요 | |
| ✗ — 께 нь хүнд зориулагдана: 학교에 보냈어요 |
께서 нь сурах бичигт бичсэнээс хамаагүй амархан унадаг. Өдөр тутмын яриа -시--г үлдээгээд 께서-г хаяна. Харин 께 үлддэг: үйл үг эзэн биеийг аль хэдийн тэмдэглэсэн байхад хүлээн авагчийг юу ч тэмдэглэхгүй.
Зарим үг бүтнээрээ солигдоно
Маш түгээмэл цөөн үгэнд тусдаа хүндэтгэлийн хэлбэр байдаг. Эдгээрийг цээжлэх хэрэгтэй ч тоо нь цөөхөн, харин байнга гарна.
| 먹다 / 마시다 → 드시다 | идэх / уух |
| 자다 → 주무시다 | унтах |
| 있다 → 계시다 | байх (хүний тухай) |
| 말 → 말씀 | үг, яриа |
| 집 → 댁 | гэр |
| 나이 → 연세 | нас |
Монгол хэлэнд ч ийм үг бий, гэхдээ хоёр ялгаатай. Нэгд, монгол хүндэтгэлийн үгс хэв маягаараа шатлагдана: барих нь өдөр тутмын (цай барих), морилох нь голдуу морилно уу гэсэн урих тогтсон хэллэгт үлдсэн, залрах нь лам хуврага, дээд хүндэт зочинд хандсан ёслолын үг.
Солонгосын 드시다, 계시다 нь эсрэгээрээ гэр бүл, ажлын байрны энгийн яриа. Хоёрт, монголынх нь үгийн сан бөгөөд аль ч үйл үгэнд залгагддаг -시- шиг хэл зүйн тэмдэг биш.
Даруу хэлбэр нь өөрийгөө доошлуулна
Системийн нөгөө тал: та өөрийгөө өргөхгүй, доошлуулна. Өөрийн үйлийн тухай ярихдаа хүндэтгэл үзүүлэх арга нь энэ. Санаа нь монгол хүнд танил — өргөх, өргөн барих яг ийм даруу үгс.
| 나 → 저 | би |
| 주다 → 드리다 | өгөх (дээд хүнд) |
| 묻다 → 여쭙다 | асуух (дээд хүнээс) |
| 보다 → 뵙다 | уулзах (дээд хүнтэй) |
Байнга гардаг алдаа
- Өөрийнхөө тухай -시- хэрэглэх. 저는 가십니다 гэвэл та өөрийгөө дээдэлж байна. 저는 갑니다 гэж хэлээрэй.
- Эд юмсыг дээдлэх. 커피 나오셨습니다 нь үйлчилгээний салбарын яриа бөгөөд солонгосчуудын олонх буруу гэж үздэг — кофед хүндэтгэл хэрэггүй.
- Албан тушаалд 님-ээ мартах. Багшийг 님 гүйгээр 선생 гэвэл хатуу сонсогдоно.
- Нөхцөлийг нь дээдлээд үйл үгийг нь мартах. 할머니께서 와요 нь дутуу — 께서 нь үйл үгийг -시- авахыг шаардана. Урвуу тохиолдол нь зүгээр: үйл үг дээдэлсэн атлаа нөхцөл нь энгийн байх нь өдөр тутмын яриа.
- 드리다 ба 주다-г урвуулах. Та дээд хүнд 드리다; тэр танд 주다.
- 계시다-г эзэмшлийн утгаар хэрэглэх. 계시다 нь хүн хаа нэгтээ байхыг заана. «Танд цаг байна уу?» гэдэг нь 시간이 있으세요? — 있다 дээр 시 нэмнэ, 계시다 биш.
Үүнд хэрхэн дасах вэ
Хүндэтгэлийн хэлбэр нь суралцагчийн хамгийн бага сонсдог материалд яг тохиолддог: гэр бүлийн яриа, үйлчилгээний харилцаа, ажлын байрны яриа. Кино нь дотно найзууд руу хазайдаг тул үүнийг дутуу үзүүлнэ.
Богино хүндэтгэлийн өгүүлбэрийг чангаар давтах нь хамгийн хурдан зам — ялангуяа дүрмээр гаргаж авах боломжгүй 드시다, 계시다, 주무시다 гэсэн солигдсон үйл үгсийг.
Бүх гарын авлага
- Солонгос үсэг — таван дүрс, хоёр хөдөлгөөн, нэг үдэш
- Солонгос хэлний үгийн дараалал: танил хэлбэр, танил бус сүүл
- 은/는 ба 이/가 — хоёулаа эзнийг заана, гэхдээ сольж болохгүй
- 에 ба 에서, 을/를, (으)로 — эзний дараах нөхцөлүүд
- 먹다 -аас 먹어요 хүртэл — солонгос үйл үг хэрхэн хувирдаг вэ
- Солонгосын дүрэмгүй үйл үг — ㅂ ㄷ ㅅ 르 으 ㅎ
- 읽은 책, 읽는 책, 읽을 책 — нэр үгийн өмнөх тодотгол
- -(으)ㄹ 수 있다, -고 싶다, -아/어야 되다 — чадах, хүсэх, ёстой
- Ярианы түвшин: 반말, 해요체, 합쇼체
- -네요, -죠, -군요, -잖아요 — өгүүлбэрийг солонгос болгодог төгсгөлүүд
- -(으)ㄹ까요 ба -(으)ㄹ 것 같다 — асуух, санал болгох, тодорхой хэлэхгүй байх
- Юм тоолох: 하나 яагаад 한 болдог вэ
- Өнгөрсөн, одоо, ирээдүй — ба таамаглалын 겠
- Өгүүлбэр холбох: 고, 서, 지만, 니까
- Солонгос хэл яагаад бичсэнээрээ сонсогддоггүй вэ
- Солонгосыг шэдоуинг хэрхэн үнэхээр хийх вэ