Солонгос хэлний үгийн дараалал: танил хэлбэр, танил бус сүүл
Эзэн – тусагдахуун – үйл үг гэдэг нь монгол хэлтэй ижил. Тиймээс энэ хуудас дарааллыг заахгүй — хаана нь салдгийг заана.
Энэ хуудсанд
- Дараалал нь ижил — үүнийг богинохон баталъя
- Өгүүлбэрийн сүүлд монгол хэлэнд байхгүй нэг давхар бий
- Үгүйсгэл: солонгос хэл үйл үгийн өмнө ч тавьдаг
- Үг чөлөөтэй хөдөлнө — гэхдээ нөхцөл нь хамт нүүнэ
- Үйл үг бүр нөхцөлөө өөрөө сонгодог
- Тодотгол нэр үгийн өмнө — энд ч ижил, гэхдээ нэг занга бий
- Эзэн ойлгомжтой үедээ алга болдог
- Гурван зуршлыг таслах нь
Дараалал нь ижил — үүнийг богинохон баталъя
Монгол хэл шиг солонгос хэл ч эзэн – тусагдахуун – үйл үг дараалалтай бөгөөд үйл үг нь бичгийн хэлэнд урагшаа нүүдэггүй. Би ном уншсан гэдгийг үг үгээр нь тавихад 저는 책을 읽었어요 болно. Асуултад ч дараалал өөрчлөгддөггүй: Идсэн үү? ба 밥 먹었어요? хоёул төгсгөлөөрөө асууна.
| 저는 밥을 먹어요. | Би хоол иддэг. — үг бүр монгол дараалалтайгаа таарна |
| 커피 마셨어요? | Кофе уусан уу? — үг нь солигдоогүй; төгсгөл болон аялга нь асуулт болгож байна |
Ижил байдал яг эндээ дуусна. Дараалал таарч байгаа тул монгол өгүүлбэрээ шууд хөрвүүлмээр санагдана — гацаа тэндээс эхэлнэ. Доорх бүлэг бүр хаана нь салдгийг нэрлэнэ.
Өгүүлбэрийн сүүлд монгол хэлэнд байхгүй нэг давхар бий
«Сүүл хүртэл нь хүлээ» гэдэг зөвлөгөө танд шинэ биш. Монголоор ч цаг, үгүйсгэл сүүлд байна — уншсан, уншаагүй, унших болно гэж зөвхөн сүүл нь солигдоно.
| 저는 밥을 먹었어요. | Би хоол идсэн. |
| 저는 밥을 먹지 않았어요. | Би хоол идээгүй. |
| 저는 밥을 먹을 거예요. | Би хоол идэх болно. |
Гурван өгүүлбэрийн эхний таван үе яг ижил — монгол ид- язгууртай адилхан бүтэц. Шинэ нь сүүл дээрх нэг давхар: солонгос төгсгөл нь цаг, үгүйсгэлээс гадна хэнд хандаж байгааг заана.
| 밥 먹었어. | Хоол идсэн. — ойр дотны хүнд |
| 밥 먹었어요. | Хоол идсэн. — эелдэг, өдөр тутмын |
| 밥 먹었습니다. | Хоол идсэн. — албан ёсны |
Гурвуулаа нэг утгатай; ялгаа нь сонсогчид байна. Монголоор хүндэтгэл нь та, -аарай/-ээрэй зэрэг цөөн зүйл дээр илэрдэг бол солонгосоор сүүл нь үүнийг заавал сонгоно. Ярианы шатны хуудас бий.
Үгүйсгэл: солонгос хэл үйл үгийн өмнө ч тавьдаг
Монголоор мэдэгдэх өгүүлбэрийн үгүйсгэл үргэлж сүүлд байдаг (үйл үгийн өмнө орох битгий, бүү нь зөвхөн тушаалд) — явахгүй, идээгүй, сайн биш. Солонгос хэлэнд хоёр байр бий, утга нь бараг ижил. 안 нь үйл үгийн өмнө ордог ба ярианд түүнийг сонсоно; -지 않다 нь язгуурын ард наалдаж, бичгийн өнгөтэй.
| 안 먹어요. | Иддэггүй. — богино хэлбэр, өдөр тутмын яриа |
| 먹지 않아요. | Иддэггүй. — урт хэлбэр, арай албан ёсны |
| 못 가요. | Явж чадахгүй. — чадвар байхгүй, хүсэлгүй нь биш |
안 ба 못 хоёрын хуваарь монголтой таарна: 안 нь -гүй, 못 нь чадахгүй. Шилжихгүй нь 안-ы байрлал: нэр үг + 하다 үйл үгэнд 안 нь дотогшоо, хоёрын дунд ордог.
| 공부 안 해요. | Хичээл хийхгүй. — |
| 일 안 해요. | Ажил хийхгүй. |
| 안 좋아해요. | Дургүй. — 좋아하다 нь нэг бүтэн үг тул 안 гадна үлдэнэ |
| 공부하지 않아요. | Урт хэлбэр хэзээ ч хуваагддаггүй — үргэлж баттай |
Гурван үйл үг үгүйсгэгддэггүй, өөр үгээр солигддог. 안 있다 гэж байхгүй.
| 있다 → 없다 | байна / байхгүй |
| 알다 → 모르다 | мэднэ / мэдэхгүй |
| 맛있다 → 맛없다 | амттай / амтгүй |
못-д ч урт хэлбэр бий — -지 못하다. 가지 못해요 нь 못 가요-гийн бичгийн хувилбар, энд 하다-үйл үг хуваагддаггүй.
Үг чөлөөтэй хөдөлнө — гэхдээ нөхцөл нь хамт нүүнэ
Нөхцөл нь үүргийг тэмдэглэдэг тул үлдсэн хэсэг чөлөөтэй хөдөлнө. Энэ ч монгол хэлтэй ижил: дараалал нь дүрмийн биш, онцлолын асуудал.
| 저는 어제 친구를 만났어요. | Би өчигдөр найзтай уулзсан. — саармаг |
| 어제 저는 친구를 만났어요. | Өчигдөр гэдэг дээр онцлол |
| 친구를 저는 어제 만났어요. | Найз гэдэг дээр онцлол |
Гурвуулаа зөв бөгөөд утга нь ижил. 를 гэсэн нөхцөл 친구-г хаана ч байсан тусагдахуун болгож барьж байна.
Энд монгол хэлтэй чухал зөрөө бий. Монголоор заахын -ыг/-ийг голдуу тодорхой зүйл дээр ордог, тодорхой бус тусагдахуун нөхцөлгүй үлддэг: Би ном уншсан. Солонгосоор 을/를-ийг хаях нь ярианы өнгөнөөс шалтгаална — бичихдээ, дараалал хөдөлсөн үед заавал үлдээнэ.
| 밥 먹었어? | Хоол идсэн үү? — ярианд 을 хаясан, энэ хэвийн |
| 이 책을 저는 어제 읽었어요. | Энэ номыг би өчигдөр уншсан. — дараалал хөдөлсөн тул 을 байх ёстой |
| 책을 읽었어요. | Ном уншсан. — монголоор ном уншсан ч, номыг уншсан ч болно; солонгосоор 을 нь тодорхой эсэхээс хамаарахгүй |
Үйл үг бүр нөхцөлөө өөрөө сонгодог
Хөдөлдөггүй нэг зүйл бий: үйл үг бүр ямар нөхцөл шаардахаа өөрөө шийднэ. Монгол хэл ч үйл үгээрээ тийн ялгалаа шаарддаг тул санаа нь танил — аль тийн ялгал шаардах нь хоёр хэлэнд өөр байна.
| 친구를 만나요. | Найзтай уулзана. — монголоор хамтрахын -тай, солонгосоор 를. 친구와 만나요 ч зөв |
| 버스를 타요. | Автобусанд суудаг. — монголоор -д, солонгосоор 를 |
| 한국어를 잘해요. | Солонгосоор сайн ярьдаг. — монголоор -аар, солонгосоор 를 |
| ✗ — 잘하다 нь 를 шаарддаг; монгол -аар-ыг шууд 로 болгосон алдаа | |
| 의사가 됐어요. | Эмч болсон. — 되다 нь 가-г шаардана, 를-г хэзээ ч биш |
| 학생이 아니에요. | Оюутан биш. — 아니다 нь 이/가-г шаардана |
Эдгээрийг дүрмээр гаргаж авах аргагүй. Үйл үгийг нөхцөлтэй нь хамт цээжил — монголоор найзтай уулзах гэж бүхлээр нь цээжилдэгтэй адил ажил.
Тодотгол нэр үгийн өмнө — энд ч ижил, гэхдээ нэг занга бий
Монголоор миний уншсан ном гэж тодотгол нь нэрийнхээ өмнө ордог. Солонгос хэл ч ижил — өөр хэлний суралцагчдад хамгийн хэцүү байдаг энэ хэсэг танд бараг үнэгүй ирнэ.
| 제가 어제 읽은 책 | миний өчигдөр уншсан ном |
| 옆집에 사는 사람 | хөрш айлд амьдардаг хүн |
Занга нь дотоод эзэн дээр байна. Монголоор тодотгол өгүүлбэрийн эзэн харьяалахын тийн ялгал авдаг — миний уншсан ном. Солонгосоор тэр эзэн 이/가 авах тул шууд хөрвүүлбэл буруу.
| 제가 읽은 책 | миний уншсан ном — дотоод эзэн 가 авна |
| ✗ — орчин цагийн солонгос хэлэнд ийм бүтэц ажиллахгүй (나의 살던 고향 мэт яруу найргийн үлдэц л бий) | |
| 제 책 | миний ном — энд харин эзэмшлийн 의 (제 = 저의) зөв |
Тодотгох хэлбэр нь өөрөө бүтэн систем — үйл үгэнд гурван хэлбэр, тэмдэг нэрт нэг. Монгол -сан, -даг, -х гурав энд тусална. Тусдаа хуудас бий.
Эзэн ойлгомжтой үедээ алга болдог
Солонгос хэл нөхцөл байдлаас ойлгогдох бүхнийг хаядаг — ихэвчлэн эзнийг. Монголоор ч Идсэн үү? гэж хэлдэг тул энэ дадал танд бий.
| 밥 먹었어요? | Хоол идсэн үү? — эзэн байхгүй |
| 네, 먹었어요. | Тийм, идсэн. |
| 어디 가요? | Хаашаа явж байна вэ? |
Анхлан суралцагчид 저는-г өгүүлбэр бүрт нэмдэг ба энэ нь хэт зөрүүд сонсогддог. Сонсогч хэнийг хэлж байгааг мэдэж байвал хая. Ганц зөрөө: монголд эелдэг өнгө та дээр сууж байдаг тул түүнийг хаявал өнгө нь ч хамт явна; солонгост эелдэг байдал сүүлд суудаг тул эзнийг хаясан ч үлдэнэ.
Гурван зуршлыг таслах нь
- Үг үгээр нь хөрвүүлэх. Дараалал таарч байгаа тул энэ арга ажиллах шиг санагдана — гэвч тийн ялгал нь таарахгүй.
- Нөхцөлийг тодорхой эсэхээр сонгох. Монголоор тодорхой бус тусагдахуун нөхцөлгүй явдаг; солонгосоор 을/를 нь өнгөний асуудал.
- Сүүлийг сонсоод орхих. Хүндэтгэлийн давхар ч тэнд байгаа — түүнийг сонсох хүртэл өгүүлбэр дуусаагүй.
Уншихад толгойдоо эмхлэх цаг гарна; сонсоход гарахгүй. Дуурайж ярих дасгал нь энэ дадлыг автоматаар ажиллуулдаг.
Сүүл нь утгыг өөрчилдөг богино өгүүлбэрээс эхэл — 먹었어요 / 먹지 않았어요 / 먹을 거예요 гурвыг ээлжлүүлэн давт.
Бүх гарын авлага
- Солонгос үсэг — таван дүрс, хоёр хөдөлгөөн, нэг үдэш
- 은/는 ба 이/가 — хоёулаа эзнийг заана, гэхдээ сольж болохгүй
- 에 ба 에서, 을/를, (으)로 — эзний дараах нөхцөлүүд
- 먹다 -аас 먹어요 хүртэл — солонгос үйл үг хэрхэн хувирдаг вэ
- Солонгосын дүрэмгүй үйл үг — ㅂ ㄷ ㅅ 르 으 ㅎ
- 읽은 책, 읽는 책, 읽을 책 — нэр үгийн өмнөх тодотгол
- -(으)ㄹ 수 있다, -고 싶다, -아/어야 되다 — чадах, хүсэх, ёстой
- Ярианы түвшин: 반말, 해요체, 합쇼체
- -네요, -죠, -군요, -잖아요 — өгүүлбэрийг солонгос болгодог төгсгөлүүд
- -(으)ㄹ까요 ба -(으)ㄹ 것 같다 — асуух, санал болгох, тодорхой хэлэхгүй байх
- Хүндэтгэлийн хэлбэр: 시, 님, ба бүтнээрээ солигддог үгс
- Юм тоолох: 하나 яагаад 한 болдог вэ
- Өнгөрсөн, одоо, ирээдүй — ба таамаглалын 겠
- Өгүүлбэр холбох: 고, 서, 지만, 니까
- Солонгос хэл яагаад бичсэнээрээ сонсогддоггүй вэ
- Солонгосыг шэдоуинг хэрхэн үнэхээр хийх вэ