हाङ्गुल (한글) पढ्ने तरिका: ५ आकार, २ चाल, एक दिउँसो

देवनागरी जान्नेलाई कोरियाली अक्षर सिक्न सजिलो छ — दुवैमा व्यञ्जनसँग स्वर जोडिएर अक्षर बन्छ। पाँच आकार, दुई चाल, अनि साँच्चिकै शब्द।

देवनागरी जान्ने तपाईंलाई आधा काम भइसकेको छ

हाङ्गुल सोचेजस्तो बिरानो छैन। देवनागरीमा जस्तै यहाँ पनि व्यञ्जनमा स्वरचिह्न जोडेर अक्षर बन्छ, र त्यो चिह्न व्यञ्जनको दायाँ वा तल बस्छ। मात्रा जोड्ने बानी तपाईंलाई पहिल्यै छ।

फरक तीनवटा छन्। पहिलो — देवनागरीमा व्यञ्जनभित्रै निहित अ हुन्छ (क = क् + अ), त्यसैले नचाहिँदा हलन्त लगाउनुपर्छ; हाङ्गुलमा निहित स्वर छैन, स्वर सधैँ लेखिन्छ, हलन्त पनि छैन। दोस्रो — देवनागरीको मात्रा दायाँ, बायाँ, माथि, तल चारै तिर जान्छ; हाङ्गुलको स्वर दायाँ कि तल, दुई ठाउँमा मात्र बस्छ। तेस्रो — शिरोरेखा छैन; हरेक अक्षर छुट्टै उभिन्छ।

पाँच आकार, दुई चाल

हाङ्गुल सापटी लिइएको होइन — जानीजानी बनाइएको हो, र बनोट अक्षरमै देखिन्छ। पाँच आधार व्यञ्जन ती आवाज निकाल्दाको मुखका चित्र हुन्: ㄱ जिब्रोको पछाडि उठेको, ㄴ जिब्रोको टुप्पो गिजामा छोइएको, ㅁ ओठ, ㅅ दाँत, ㅇ घाँटी। बाँकीमध्ये आठ यिनैमा धर्को थपेर बनेका, पाँच दोब्बर लेखेर। ㄹ चाहिँ यी दुवै चालबाट आउँदैन।

थपिएको धर्कोले बढी हावा जनाउँछ, दोब्बर लेखाइले बढी कसाव। नेपाली वर्णमालाकै शब्दमा भन्दा, धर्को थप्नु भनेको धेरै ठाउँमा अल्पप्राणबाट महाप्राणतिर सर्नु हो — क बाट ख तिर (ㄱ→ㅋ, ㄷ→ㅌ, ㅂ→ㅍ)। आकारले नै आवाज बताउँछ, त्यसैले उन्नाइस व्यञ्जन उन्नाइस छुट्टै कुरा होइनन्।

स्वर भनेको दुई रेखा र एउटा थोप्लो

ठाडो रेखा ㅣ, तेर्सो रेखा ㅡ, र एउटा थोप्लो, जुन आजकल छोटो धर्को बनेर लेखिन्छ। थोप्लो रेखाको कुन छेउमा बस्छ भन्नेले चार आधार स्वर दिन्छ; दोस्रो थोप्लोले अगाडि य थप्छ।

यसरी झन्डै शून्यबाट दस स्वर आउँछन्। बाँकी एघार यिनैका जोडाइ हुन् — ㅐ भनेको ㅏ + ㅣ, ㅘ भनेको ㅗ + ㅏ। माथिको थोप्लो स्वर वर्णभित्र कहाँ छ भन्ने हो; दायाँ-कि-तल चाहिँ पूरा स्वर व्यञ्जनको कता बस्छ भन्ने अर्कै।

अक्षरहरू वर्गभित्र खाँदिन्छन्

कोरियाली अक्षर लहरै लेखिँदैन; हरेक अक्षर वर्गभित्र खाँदिन्छ। पहिले व्यञ्जन, अनि स्वर, चाहिएमा तल अन्तिम व्यञ्जन — यसलाई 받침 भनिन्छ। ठाडो स्वर दायाँ, तेर्सो स्वर तल।

त्यो नबोलिने ㅇ ले सबैलाई एकपटक अलमल्याउँछ। देवनागरीमा पनि शब्दको सुरुमा स्वर आउँदा मात्रा होइन, स्वतन्त्र वर्ण लेखिन्छ — अ, आ, इ। कोरियालीले त्यही समस्या अर्को चालले मिलाउँछ: स्वरको आकार उही राखेर अगाडि खाली ㅇ जोड्छ। देवनागरीले वर्ण फेर्छ, हाङ्गुलले ठाउँ भर्छ।

अब यी शब्द पढ्नुहोस् — सबै अभ्यास सेटकै हुन्

तलका सबै शब्द यही साइटका अभ्यास सेटमा आउँछन्, र कुनैमा पनि 받침 छैन — त्यसैले जस्ताको तस्तै उकेलिन्छन्। आवाज निकालेर पढ्नुहोस्, अर्थ नखोज्नुहोस्। EPS-TOPIK को वाचन भागमा पनि पहिलो काम यही हो: लेखिएको शब्द ढिलो नगरी चिन्नु।

अनि दोब्बर लेखिने अक्षर। यी शब्दको सुरुमा पनि आउँछन्, बीचमा पनि — तर ठूलो स्वरले पढ्दा सबैभन्दा छुटिने पाँच यिनै हुन्:

एउटा अक्षरले शब्द झन्डै कहिल्यै सुरु गर्दैन

यस साइटमा भएका १४,००१ फरक कोरियाली शब्दमध्ये ४१ — ०.२९% मात्र ㄹ ले सुरु हुन्छन्। ती ४१ मध्ये ३९ त सापटी शब्द र नाम हुन् — 런던, 레스토랑, 리모컨, 라디오। बाँकी दुई विभक्ति 로 र 를 हुन्। यो संयोग होइन: कोरियाली हिज्जेमा 두음법칙 नामक नियम छ, जसले सुरुको ㄹ लाई ㄴ वा ㅇ मा सार्दिन्छ।

यहाँ नेपाली बानी सावधानीको विषय हो। नेपालीमा र र ल फरक वर्ण हुन् र फरक शब्द बनाउँछन्; कोरियालीमा ㄹ एउटै वर्ण हो र ठाउँअनुसार दुवैजस्तो सुनिन्छ। यसलाई स्वरका बीचमा अभ्यास गर्नुहोस्।

अब कसैले नभनेको भाग

अब तपाईं यस साइटका सबै कोरियाली शब्द पढ्न सक्नुहुन्छ। तर बोलेको सुन्दा चिन्नुहुने छैन, र यो पढाइको कमजोरी होइन — अक्षरले शब्द कुन टुक्राबाट बनेको हो ठीकसँग देखाउँछ, बोलीले भने ती जोर्नी मिलाउँदै बग्छ।

त्यो खाडलका आफ्नै नियम छन्, थोरै छन्: कोरियाली लेखेजस्तो किन सुनिँदैन। यही लेखपछि तुरुन्तै त्यो पढ्नुहोस् — नियम नजानी हाङ्गुल मात्र पढ्ने मान्छेले पाना उकेल्न सक्छ, बोलेको केही बुझ्दैन।

कोरियाली शब्दावली सूची →