कोरियाली अनियमित क्रिया: ㅂ ㄷ ㅅ 르 으 ㅎ — छ ढाँचा

ㅂ ㄷ ㅅ 르 으 ㅎ — छ ढाँचा। तर गाह्रो भाग सूची कहिल्यै होइन; गाह्रो भाग 덥다 र 입다 उस्तै देखिनु र फरक चल्नु हो।

यस पृष्ठमा

सूची समस्या होइन
ㅂ — 우 बन्छ (तर सधैँ होइन)
ㄷ र ㅅ — अन्त्य व्यञ्जन फेरिन्छ वा हराउँछ
르 — ㄹ दोब्बर हुन्छ
으 — यो त अपवाद नै होइन
ㅎ — अनि एउटा शब्द जो यसमा पर्दैन
कसरी भित्र हाल्ने

सूची समस्या होइन

हरेक पाठ्यपुस्तकले छ ढाँचा छाप्छ। तपाईंलाई साँच्चै अड्काउने कुरा भने प्रायः कसैले भन्दैन: अन्त्य व्यञ्जनले क्रिया कुन पट्टि छ भन्ने बताउँदैन। 덥다 र 입다 दुवै ㅂ मा टुङ्गिन्छन्। एउटा 더워요 बन्छ, अर्को 입어요। हिज्जेमा तिनलाई छुट्याउने केही छैन।

धातु आफैँ आकार फेर्ने कुरा तपाईंलाई नौलो होइन — नेपालीमा पनि जानु → गएँ, हुनु → भएँ छँदै छ। फरक यत्ति: नेपालीमा त्यस्ता क्रिया थोरै छन् र एक-एक गरी कण्ठ पारिन्छन्; कोरियालीमा ढाँचा छ वटा छन्, तर कुन क्रिया कुन पट्टि पर्छ भन्ने हिज्जेले भन्दैन। त्यसैले तलको लक्ष्य छ नियम कण्ठ पार्नु होइन — छ जोडी बसाल्नु हो। यो सबै कोरियाली क्रिया कसरी बन्छ मा भएको नियमित यन्त्रमाथि उभिन्छ; त्यो स्वतः चलेको छैन भने पहिले त्यही गर्नुहोस्।

ㅂ — 우 बन्छ (तर सधैँ होइन)

ㅂ झर्छ र त्यसको ठाउँमा 우 आउँछ, त्यसैले प्रत्यय -워요 हुन्छ — 돕다 र 곱다 मात्र दुई त्यस्ता छन् जो बदलामा 와요 बन्छन्। ㅂ मा टुङ्गिने धेरैजसो विशेषण यसै गर्छन् र धेरैजसो क्रिया गर्दैनन् — तर 좁다 नियमित विशेषण हो, त्यसैले यो झुकाव हो, जाँच होइन।

덥다 → 더워요	गर्मी छ
춥다 → 추워요	जाडो छ
어렵다 → 어려워요	गाह्रो छ
돕다 → 도와요	अपवाद — 돕다 र 곱다 ले 우 होइन, 오 लिन्छन्

अनि नियमित पट्टि, सबै उही अन्त्य व्यञ्जनसहित:

입다 → 입어요	लगाउनु
좁다 → 좁아요	साँघुरो हुनु
잡다 → 잡아요	समात्नु
씹다 → 씹어요	चपाउनु

ㄷ र ㅅ — अन्त्य व्यञ्जन फेरिन्छ वा हराउँछ

स्वरअघि अनियमित ㄷ ㄹ बन्छ, र अनियमित ㅅ स्वर नजोडिकनै हराउँछ।

듣다 → 들어요	सुन्नु
걷다 → 걸어요	हिँड्नु
묻다(सोध्नु) → 물어요	सोध्नु
짓다 → 지어요 · 낫다 → 나아요	बनाउनु · निको हुनु

उही अन्त्य व्यञ्जन, नियमित:

받다 → 받아요	पाउनु
닫다 → 닫아요	बन्द गर्नु
묻다(गाड्नु) → 묻어요	गाड्नु
웃다 → 웃어요 · 씻다 → 씻어요	हाँस्नु · धुनु

묻다 दुवै सूचीमा छ। सोध्नु भए 물어요, गाड्नु भए 묻어요 — हिज्जे उही, क्रिया दुई, चाल दुई। यस्तो शब्द भेटिँदा रूप अर्थले तय गर्छ। नेपालीमा र र ल दुवै आवाज छन्, तर तिनी छुट्टै वर्ण हुन्; कोरियालीमा ㄹ एउटै वर्ण हो र ठाउँअनुसार दुवैजसो सुनिन्छ — 들어요 मा र जस्तो, 몰라요 मा ल्ल जस्तो। आवाज नौला होइनन्, कुन ठाउँमा कुन आउँछ भन्ने नयाँ हो; अनि यहाँको मुख्य काम त कुन क्रियामा यो फेरबदल हुन्छ भन्ने चिन्नु हो।

르 — ㄹ दोब्बर हुन्छ

르 मा टुङ्गिने धातुले 으 झार्छ र दोस्रो ㄹ उमार्छ: 모르 + 아요 → 몰ㄹ아요 → 몰라요। यो ढाँचा निकै मिल्दो छ — धातु 르 मा टुङ्गिएको छ भने यही अपेक्षा गर्नुहोस्। नेपालीमा पनि दोब्बर व्यञ्जन भएका शब्द छन् (पल्लो, उल्लेख), त्यसैले ल्ल को आवाज बोल्न गाह्रो हुँदैन — गाह्रो त कुन धातुमा यो दोब्बर हुन्छ भन्ने हो, र त्यो चाहिँ 르 आफैँले भन्दिन्छ।

모르다 → 몰라요	थाहा छैन
빠르다 → 빨라요	छिटो छ
부르다 → 불러요	बोलाउनु · गीत गाउनु
따르다 → 따라요	अपवाद — 따르다 र 들르다 르 होइन, 으 क्रिया हुन्

으 — यो त अपवाद नै होइन

으 मा टुङ्गिने हरेक धातुले 아/어 अघि त्यो झार्छ। यसको नियमित जोडी छैन, त्यसैले छमध्ये सबभन्दा सजिलो यही हो। निर्णय एउटै छ — 아 कि 어 — र 으 अघिको अक्षरले तय गर्छ: त्यसको स्वर ㅏ वा ㅗ भए 아, नत्र 어। नेपालीमा ㅡ जस्तो स्वर छैन, त्यसैले यसको तुलना खोज्न नबस्नुहोस् — काम एउटै हो: त्यो स्वर झार्ने।

바쁘다 → 바빠요	바 मा ㅏ → 아; व्यस्त छु
예쁘다 → 예뻐요	예 मा ㅖ → 어; राम्री छ
쓰다 → 써요	अगाडि केही छैन → 어; लेख्नु
크다 → 커요	अगाडि केही छैन → 어; ठूलो छ

ㅎ — अनि एउटा शब्द जो यसमा पर्दैन

ㅎ मा टुङ्गिने विशेषण ले ㅎ झार्छ र प्रत्यय 애 वा 얘 मा गएर मिल्छ। रङका शब्द अनि 이렇다/그렇다/저렇다/어떻다 परिवार नै यसको बहुमत हो।

그렇다 → 그래요	त्यस्तै हो
어떻다 → 어때요	कस्तो छ
빨갛다 → 빨개요	रातो छ
좋다 → 좋아요	좋다 नियमित हो — उही अन्त्य व्यञ्जन, सामान्य 아요

좋다 लाई छुट्टै हरफ दिनुपर्ने कारण छ: यो भाषाकै सबभन्दा बारम्बार आउने शब्दमध्ये एक हो, र नियमको अर्को पट्टि बस्छ।

कसरी भित्र हाल्ने

सूची होइन, जोडी घोट्नुहोस्। 더워요 — 입어요 लगातार भन्नुहोस्, जबसम्म दोस्रो बेठीक लाग्न छाड्दैन। पाँच जोडी — 으 सँग जोडी लगाउने नियमित पट्टि छैन — र यो बीस मिनेटको काम हो, जसले त्यो अलमल सधैँका लागि हटाउँछ।

त्यसपछि पढ्नुभन्दा सुन्नु बलियो हुन्छ। यी क्रिया अत्यन्तै बारम्बार आउँछन्, त्यसैले बोलीको जुनसुकै सेटले तिनलाई दर्जनौँ पटक तपाईंको अगाडि ल्याउँछ — र 몰라요 पचास पटक सुन्नुले जुन ठाउँमा बसाल्छ, त्यहाँ कुनै तालिकाले पुर्‍याउँदैन। कारखाना र निर्माण स्थलमा 더워요, 추워요, 몰라요, 들어요 दिनहुँ सुनिन्छन्।

कोरियाली शब्दावली सूची →

सबै गाइड