-(으)ㄹ 수 있다, -고 싶다 — koreyschada imkon, xohish va majburiyat

Bir vaqtda kerak boʻladigan besh qolip: bora olaman, borgim keladi, borishim kerak, borsam boʻladi, borsa boʻlmaydi. Oʻzbekcha koʻpini allaqachon ajratadi — bitta joyda esa aniq adashtiradi.

Imkon — -(으)ㄹ 수 있다 / 없다 va 못

Oʻzbekcha -a olmoq ning jufti — -(으)ㄹ 수 있다. Undoshdan keyin -을 수 있다, unlidan keyin -ㄹ 수 있다; ㄹ bilan tugagan oʻzak oʻsha ㄹ ni tashlaydi: 살다 → 살 수 있어요, 살을 수 있어요 emas. Inkori — 있다 oʻrniga 없다.

못 va -(으)ㄹ 수 없다 koʻp joyda ustma-ust tushadi; toza ajratadigan qoida izlamang. Ishlaydigan farq — uslub: 못 qisqa va ogʻzaki, -(으)ㄹ 수 없다 qatʼiyroq, imkoni yoʻq ga yaqin.

하다 li feʼllarda 못 ham, 안 ham ichkariga tushadi — xuddi oʻzbekcha ish qilmaydi dagidek. Koreyschada yana bittasi qoʻshiladi: boʻsh joy maʼno tashiydi.

Xohish — -고 싶다, va nega u boshqa odam haqida ishlamaydi

-고 싶다 feʼl oʻzagiga qoʻshiladi: unli uygʻunligi ham, oʻzgarish ham yoʻq. Lekin kim xohlayotgani masalasida koreyscha butunlay boshqa yoʻl tutadi.

Sabab aniq. Oʻzbekchada shaxs qolipning ichida, egalik qoʻshimchasi bilan turadi — borgim, borging, borgisi keladi — qolip oʻzgarmaydi.

Koreyscha feʼl shaxsni umuman belgilamaydi, shuning uchun uchinchi shaxsning ichki holatini aytganda kesimning oʻzini almashtiradi: 싶다 sifat kabi tuslanadi (싶어요, 싶은), 싶어하다 esa feʼl kabi (싶어해요). Qoida: -고 싶다 — oʻzingiz haqingizda va suhbatdoshga savolda, -고 싶어하다 — uchinchi shaxs hozirgi zamonda.

Koreys tili oʻzganing ichki holatini kuzatiladigan narsa deb qaraydi. Toʻldiruvchi esa ikki xil belgilanadi: 물을 마시고 싶어요 ham, 물이 마시고 싶어요 ham toʻgʻri.

Kerak, mumkin, mumkin emas — bitta -sa ning ikkiga boʻlinishi

Uchta qolip, va ular bir xil ulanmaydi. Ikkitasi 아요/어요 uchun yasaydigan 아/어 shakli ustiga oʻtiradi: 먹어야 돼요, 먹어도 돼요. Uchinchisi, -(으)면 안 되다, 아/어 shaklini umuman olmaydi — toʻgʻridan-toʻgʻri oʻzakka ulanadi: 가 + 면 안 돼요, 먹 + 으면 안 돼요.

Oʻzbek tili sizni aynan shu yerda adashtiradi. Oʻzbekchada ruxsat ham, taqiq ham bitta shart shakliga tayanadi: borsa boʻladi — borsa boʻlmaydi, ikkalasida ham -sa. Koreyschada ruxsat -아/어도, taqiq esa -(으)면 oladi. Foydali oʻxshashlik: -(으)면 안 되다 soʻzma-soʻz qilsa boʻlmaydi demakdir.

Taqiq va majburiyatning yoʻqligi bir-birining varianti emas: 가면 안 돼요 taqiqlaydi, 안 가도 돼요 ozod qiladi. Oʻzbekchada farq inkorning joyi bilan chiqadi — borsa boʻlmaydi da boʻlmoq da, bormasa boʻladi da asosiy feʼlda.

Koreyschada esa inkorning joyi emas, ramka hal qiladi: -(으)면 안 되다 taqiqlaydi, -아/어도 되다 ozod qiladi — shu ikki gapda joylar oʻzbekchaga tasodifan mos tushadi, xolos. Oʻrganuvchilarning 가지 않아야 돼요 si buni koʻrsatadi: inkor 안 가도 돼요 dagidek asosiy feʼlda, lekin -아/어야 되다 ramkasi uni majburiyatga aylantiradi — bormaslik kerak, yaʼni u ham taqiq tomonida, ozod qilish tomonida emas.

Inkor buyruq na 안, na -지 않다 bilan yasaladi — u -지 마세요 talab qiladi. Oʻzbekchada farq bitta qoʻshimchada (bormaysiz / bormang), koreyschada ikki qurilmada.

Bir narsa soʻrash — -아/어 주세요

Bu modal emas, lekin shu yerga tegishli: qolgan beshtasini aytgan kuningiz oltinchi boʻlib shu kerak boʻladi. Tayyor jufti bor — oʻzbekcha -ib bermoq (yozib bering): ish birov foydasiga bajariladi va bu maʼno yordamchi feʼlda turadi. Koreyschada u — 주다.

Ular qayerda turadi — zamon tashqarida, hurmat ichkarida

Bularning hammasi feʼlni oʻrab oladigan ramkalar, va zamon tashqarida turadi. -고 싶다 da oʻtgan zamon 싶다 ga tushadi — oʻzbekchada ham borgim keldi da zamon kelmoq da. Qolgan ikkisi zamonni ikkala tomonda koʻtaradi va tanlov maʼnoni oʻzgartiradi: 가야 했어요 (borishim kerak edi), 갔어야 했어요 (borishim kerak edi, lekin bormadim).

Oxirgi qatorda oʻqlar ajraladi. Oʻzbekchada hurmat eng tashqi shaxs qoʻshimchasida — bora olasiz. Koreyschada ikki oʻq bor: ish egasiga hurmat -시- ichkarida, tinglovchiga hurmat 요/습니다 tashqarida — feʼl qanday yigʻiladi dagi qatlamlanishning oʻzi.

Yodlashga arziydigan besh xato

• 먹을 수 있어요? ruxsat soʻraganda → 먹어도 돼요? — birinchisi imkoni bormi deb soʻraydi
• 먹어면 안 돼요 → 먹으면 안 돼요 — bu ramka 아/어 shaklini olmaydi
• 동생이 가고 싶어요 → 동생이 가고 싶어해요
• 갔고 싶어요 → 가고 싶었어요
• 안 공부해요 / 공부못해요 → 공부 안 해요 / 공부 못 해요 — ikkisi ham 하다 ichiga tushadi

Quyidagi toʻplamlar ogʻzaki gaplardan iborat — 가도 돼요? va 가야 돼요? ni oʻqiganingizdan koʻra ancha koʻp eshitasiz.

수 있다 haqiqatan ruxsat bildiradigan payt — yagona istisno

수 있다 ruxsat maʼnosidan butunlay yopiq emas. Doʻkonda yoki birovning uyida 여기서 사진 찍을 수 있어요? suratga tushsa boʻladimi? deb tushuniladi — oʻsha yerda imkoni bormi va ruxsatmi qoʻshilib ketadi, xuddi oʻzbekcha savoldagidek. Farqi: 어도 돼요 doim ruxsat sifatida yetib boradi, 수 있다 esa faqat baʼzan.

Koreys tili soʻz roʻyxatlari →