Koreys tili nega yozilganidek eshitilmaydi
Yigirma yetti xil batchim yozuvi atigi yetti tovush boʻlib chiqadi. Shu bitta faktni oʻzlashtirsangiz, sahifa bilan quloq orasidagi farq katta qismi bilan yopiladi.
Bu sahifada
Ikki qator emas, uch qator
Oʻzbekchada portlovchi undoshlar ikki qator: jarangsiz p, t, k, ch va jarangli b, d, g, j — ularni ovoz ajratadi. Koreys tilida qator uchta va soʻz boshida uchalasi ham jarangsiz: ajratadigani havo va taranglik.
Ikkitasi sizda tayyor. Pul, tosh, kel dagi havoli tovushlar ㅍ ㅌ ㅋ ga tushadi, ㅂ ㄷ ㄱ ga emas; jarangli b, d, g esa ㅂ ㄷ ㄱ ning ikki unli orasidagi koʻrinishiga.
Yangisi ㅃ ㄸ ㄲ ㅆ ㅉ tarang qatori — havo ham, ovoz ham yoʻq, tomoq siqiladi, shuning uchun oʻzbek qulogʻi uni koʻpincha b, d, g tomoniga qoʻshib yuboradi. Yana bittasi — soʻz boshidagi ㅂ ㄷ ㄱ: u ikki qatorning oʻrtasida turadi.
| 불 · 풀 · 뿔 | olov · oʻt · shox — uch qator |
| 달 · 탈 · 딸 | oy · niqob · qiz — havosi koʻpi oʻrtadagisi |
| 바다 · 싸다 | dengiz · arzon — boshdagi ㅂ jarangsiz, oʻrtadagi ㄷ jarangli; ㅆ tarang |
Yigirma yetti yozuv, yetti tovush
Boʻgʻin oxirida 27 xil batchim yozilishi mumkin. Soʻz oxirida ular atigi yetti tovush beradi: ㄱ ㄴ ㄷ ㄹ ㅁ ㅂ ㅇ. Qolgani shu yettitadan biriga tekislanadi.
Bu yot emas: oʻzbekchada ham koʻp soʻz oxiridagi jarangli undosh jarangsiz chiqadi — kitob, maktab oxirida p ga yaqin tovush aytasiz.
| 옷 · 옺 · 옽 → hammasi [옫] | ㅅ ㅆ ㅈ ㅊ ㅌ ㅎ — barchasi [ㄷ] ga |
| 꽃 → [꼳] | gul — ㅊ tekislanadi |
| 앞 → [압] | old — ㅍ tekislanadi |
| 닭 → [닥] | tovuq — qoʻshdan ikkinchisi qoladi |
| 값 → [갑] | narx — ㅄ dan ㅂ qoladi |
Qoʻsh batchim juftlikdan bittasini saqlaydi, odatda birinchisini — ㄼ ㄽ ㄾ ㅀ ㄳ ㄵ ㄶ — lekin ㄺ ㄻ ㄿ ikkinchisini. Bir nechta soʻz buni buzadi (밟다 [밥따]): demak moyillik, qonun emas.
Unli kelsa tovush qaytadi — eng muhim qism
Tekislanish soʻz oxirida va boshqa undosh oldida ishlaydi. Ortidan unli bilan boshlanadigan boʻgʻin qoʻysangiz, batchim oʻsha boʻsh oʻringa sakraydi va asl qiymati bilan tiklanadi. Imlo quloq eshitmaydigan farqlarni shuning uchun saqlaydi.
Bu ham sizda bor: kitob ni yakka aytsangiz oxiri p ga yaqin, kitobim deganda esa b qaytadi — ortidan unli keldi. 옷 va 옷이 munosabati shu tuzilishda: oxirida tekislanadi, unli kelsa tiklanadi. Qamrovi esa boshqa — oʻzbekchada faqat jaranglilik yoʻqoladi, koreyschada 27 xil batchim yettitaga tekislanadi.
| 꽃 [꼳] → 꽃이 [꼬치] | |
| 옷 [옫] → 옷이 [오시] | ㅅ oʻz tovushi bilan qaytadi |
| 앞 [압] → 앞이 [아피] | ㅍ oʻz tovushi bilan qaytadi |
| 닭 [닥] → 닭이 [달기] | ㄺ ning ikkala yarmi ishlaydi |
| 값 [갑] → 값이 [갑씨] | ㅄ ham ikkalasini beradi |
Deyarli har bir oʻquvchi buni teskarisidan uchratadi — 꽃 ni [꼳] deb yodlaydi, keyin [꼬치] ni eshitib boshqa soʻz deb oʻylaydi. Bu oʻsha soʻzning toʻliq aytilgani.
Undosh qoʻshnisining uslubini oladi
ㄴ va ㅁ oldida portlovchi undosh burun tovushiga aylanadi; ㄹ yonida ㄴ ㄹ ga oʻtadi. Ikkalasi yozuvda koʻrsatilmaydi va ikkalasi ham adabiy talaffuz (kichik guruh xitoy-koreys soʻzlari teskari yoʻl tutadi — 생산량 [생산냥]).
| 합니다 → [함니다] | ㅂ ㅁ ga oʻtadi — eng koʻp eshitiladigan shakl |
| 국물 → [궁물] | shoʻrva suvi — ㄱ burun tovushiga |
| 앞머리 → [암머리] | peshona sochi — ㅍ avval [ㅂ], keyin ㅁ |
| 신라 → [실라] | Silla — ㄴ ㄹ ga oʻtadi |
| 설날 → [설랄] | yangi yil bayrami |
Portlovchidan keyin oddiy undosh tarang boʻladi
[ㄱ ㄷ ㅂ] dan keyingi ㄱ ㄷ ㅂ ㅅ ㅈ — ㄲ ㄸ ㅃ ㅆ ㅉ ga aylanadi. Buni hech narsa belgilamaydi, va bilgan soʻzingiz notanish eshitilishining eng katta sababi shu.
| 학교 → [학꾜] | maktab — ㄱ, keyin ㄱ |
| 먹다 → [먹따] | yemoq — ㄱ, keyin ㄷ |
| 숙제 → [숙쩨] | uy vazifasi — ㄱ, keyin ㅈ |
| 식당 → [식땅] | oshxona — ㄱ, keyin ㄷ |
ㅎ yoʻqoladi yoki qoʻshiladi, ㄷ va ㅌ esa 이 oldida oʻzgaradi
Jarangli tovushlar orasida ㅎ soʻnadi. ㄱ ㄷ ㅂ ㅈ bilan uchrashsa qoʻshilib ketadi va havoli tovush chiqadi — ㅋ ㅌ ㅍ ㅊ.
| 좋아요 → [조아요] | yaxshi — ㅎ yoʻqoladi |
| 결혼 → [결혼] · erkin nutqda [겨론] | nikoh — adabiy talaffuz baribir [결혼] |
| 축하 → [추카] | tabrik — ㄱ va ㅎ qoʻshilib ㅋ |
| 좋다 → [조타] | ㅎ va ㄷ qoʻshilib ㅌ |
Yana bir kichik qoida: batchim ㄷ yoki ㅌ dan keyin alohida qoʻshimcha 이 yoki 히 kelsa, ular ㅈ va ㅊ ga aylanadi. Bitta soʻz ichida hech narsa boʻlmaydi: 어디, 잔디, 디자인 ㄷ ni saqlaydi.
| 같이 → [가치] | birga — 같이 yoziladi, [가치] aytiladi |
| 굳이 → [구지] | shart boʻlmasa ham, atayin — ㄷ ㅈ ga oʻtadi |
| 해돋이 → [해도지] | quyosh chiqishi |
Demak koreys tili tez emas
Bu yerdagi har bir qoida bitta ishni qiladi: chegarani olib tashlaydi yoki farqni tekislaydi, natijada nutq oqim boʻlib ketadi. Qulogʻingizga sahifadagidan kam qirrali narsa yetadi, siz esa oʻsha qirralarni sanab ulgurmoqchi edingiz. Muammo tezlik emas edi.
Buni oʻqib oʻrnatib boʻlmaydi. Gapni qoʻying, yozilishiga qarang va farqni quloq bilan tuting — shadowing aynan shuni qiladi, quyidagi toʻplamlar har bir gap uchun yozma matn beradi.
Koreys tili soʻz roʻyxatlari →
Barcha qoʻllanmalar
- Hangulni oʻqish — besh shakl, ikki harakat, bir kun
- Koreys tilida soʻz tartibi: SOV siz uchun yangilik emas
- 은/는 va 이/가 — ega qoʻshimchasiz turadigan tilda
- 에 va 에서, 을/를, (으)로 — kelishigingiz ikkiga boʻlinganda
- 먹다 dan 먹어요 gacha — koreys feʼli qanday tuslanadi
- Koreys tilidagi istisno feʼllar — ㅂ ㄷ ㅅ 르 으 ㅎ
- 읽은 책, 읽는 책, 읽을 책 — koreyscha sifatdosh oborot
- -(으)ㄹ 수 있다, -고 싶다 — koreyschada imkon, xohish va majburiyat
- Nutq darajalari: 반말, 해요체, 합쇼체
- -네요, -죠, -군요, -잖아요 — gapni koreyscha qiladigan tugallovchilar
- -(으)ㄹ까요 va -(으)ㄹ 것 같다 — soʻrash, taklif qilish va qatʼiy gapirmaslik
- Hurmat shakllari: -시-, -님 va almashadigan soʻzlar
- Sanash: nega 하나 → 한 boʻladi
- Oʻtgan, hozirgi, kelasi — va taxmin uchun 겠
- Gaplarni qoʻshish: 고, 서, 지만, 니까
- Koreys tilida shadowing qanday qilinadi