은/는 va 이/가 — ega qoʻshimchasiz turadigan tilda
Oʻzbekchada ega hech qanday qoʻshimcha olmaydi, koreyschada esa ikki tanlov bor. esa yuklamasi qayergacha yordam beradi va qayerdan boshlab yordam bermaydi.
Bu sahifada
- Qisqa javob — va oʻzbekchada boʻsh turgan katak
- <i>esa</i> yetgan joygacha bu 은/는 — yetmagan joyi yangi
- Yangi maʼlumot 이/가, tanish maʼlumot 은/는
- Qoʻshimchani feʼl tanlaydi — kelishigingiz emas
- Ega boʻlgan soʻroq soʻzi 이/가 oladi — javob ham shuni saqlaydi
- 은/는 umuman ega qoʻshimchasi emas
- Oʻzbek oʻquvchilari qiladigan olti xato
- Sezgini qanday shakllantirish
Qisqa javob — va oʻzbekchada boʻsh turgan katak
이/가 egani koʻrsatadi va ana shu deydi. 은/는 uni gapdan koʻtarib chiqadi va bunisiga kelsak deydi, koʻpincha orqasida qarama-qarshilik yashiringan boʻladi.
Oʻzbekchada bu ikkisining biri ham qoʻshimcha bilan belgilanmaydi: Men talabaman — men bosh kelishikda, qoʻshimchasiz turadi. Shuning uchun ikkalasi ham siz uchun yangi. Lekin butunlay yangi emas: quyida 은/는 ning yarmi sizda allaqachon borligini koʻrasiz.
Avval mexanik qismi. 은 va 는 orasidagi, 이 va 가 orasidagi tanlov faqat tovushga bogʻliq: undoshdan keyin 은 va 이, unlidan keyin 는 va 가. Mexanizm sizga tanish — oʻzbekchada ham bor-a-man lekin oʻqi-y-man, bor-ib lekin oʻqi-b: oldingi tovush undoshmi yoki unlimi, qoʻshimcha shakli shunga qarab oʻzgaradi.
| 책이 있어요 | Kitob bor. — barmoq bilan koʻrsatgandek |
| 책은 있어요 | Kitobga kelsak — bor. (…lekin ruchka yoʻq boʻlishi mumkin) |
| 제가 했어요 | Buni men qildim. — boshqa kimdir emas |
| 저는 했어요 | Men esa qildim. (Sizchi?) |
<i>esa</i> yetgan joygacha bu 은/는 — yetmagan joyi yangi
Koʻpincha oʻzbekchada mavzu koʻrsatkichi umuman yoʻq deyishadi. Bu yarim haqiqat. Qarama-qarshilik bildiradigan esa yuklamasi 은/는 ning aynan shu vazifasiga toʻgʻri tushadi: Men esa bormadim — 저는 안 갔어요. Soʻzlashuvdagi -chi ham shunga yaqin: Sizchi? — koreyschada bu 은/는 + 요 qolipi bilan beriladi (저는요? — menchi?).
Yetmaydigan joyi mana bu: esa doim qarama-qarshilik olib keladi. Hech kim bilan qiyoslamay oʻzingizni tanishtirayotganda Men esa Jasurman deb boʻlmaydi (navbat bilan tanishilayotganda esa qiyos bor, shuning uchun u tabiiy).
Koreyscha 은/는 esa betaraf mavzu uchun ham ishlaydi — 저는 자수르예요 hech qanday ost maʼnosiz, oddiy tanishuv. Sizda yoʻq narsa aynan shu betaraf 는.
Xatoning yoʻnalishini oldindan aytish mumkin. Oʻzbekchada ega qoʻshimchasiz boʻlgani uchun oʻquvchi 이/가 ni oddiy ega qoʻshimchasi deb qabul qiladi va tanishuvda ham shuni qoʻyadi. Koreyschada esa buning maʼnosi butunlay boshqa.
| 저는 자수르예요. | Men Jasurman. — oddiy tanishuv; koreyschada shunday deyiladi |
| 제가 자수르예요. | △ — Siz soʻragan Jasur men boʻlaman. Oddiy tanishuvda notoʻgʻri eshitiladi |
| 김치는 좋아해요. | Kimchini-ku yoqtiraman… — (boshqasini esa yoʻq). esa ning maʼnosi |
| 김치를 좋아해요. | Kimchini yoqtiraman. — hech qanday ost maʼno yoʻq |
| 한국어는 잘하시네요. | Koreyschangiz-ku yaxshi ekan. — maqtov, lekin ichida qolgani-chi? soyasi bor |
Yangi maʼlumot 이/가, tanish maʼlumot 은/는
Bu eng ishonchli test va bitta qisqa hikoya ichida bir xil otning qoʻshimchasi nega oʻzgarishini tushuntiradi.
| 어제 새 직원이 왔어요. | Kecha yangi xodim keldi. — birinchi marta tilga olinyapti |
| 그 직원은 아주 친절해요. | U xodim juda mehribon. — endi u tanish |
Koreyschada artikl yoʻq, shuning uchun bir va oʻsha farqini qoʻshimcha koʻtaradi. Sizda ham artikl yoʻq, lekin siz bu ishni boshqa katakda bajarasiz: toʻldiruvchi ustida. Kitob oʻqidim va Kitobni oʻqidim farqi aynan aniqlik farqi. Yaʼni tushuncha begona emas, faqat koreyscha uni ega katagiga koʻchirgan.
Qoʻshimchani feʼl tanlaydi — kelishigingiz emas
Yuqoridagilar mavzu va urgʻu haqida edi. Bu boʻlim boshqa muammo va koʻp oʻquvchi uchun kattaroq: baʼzi koreys feʼllari muayyan qoʻshimchani talab qiladi, va u sizning oʻzbekcha kelishigingizdan kelib chiqmaydi.
| 친구를 만나요. | Doʻstimni uchrataman. — oʻzbekcha -ni, koreyscha 를: mos |
| 한국어를 잘해요. | Koreys tilini yaxshi bilaman. — bu yerda ham mos |
| 버스를 타요. | Avtobusga chiqaman. — oʻzbekchada -ga; 버스에 타다 shakli bor, lekin kundalik gap 버스를 타다 |
| 의사가 됐어요. | Shifokor boʻldim. — 되다 가 talab qiladi, hech qachon 를 emas |
| 저는 학생이 아니에요. | Men talaba emasman. — 아니다 이/가 talab qiladi |
Bitta juftlik alohida turadi va u sizga oson. 좋다 sifat (yaxshi, yoqimli) va 이/가 oladi; 좋아하다 feʼl (yoqtiradi) va 을/를 oladi. Koʻp tillarda bu farq koʻrinmaydi, sizda koʻrinadi: Menga qahva yoqadi gapida qahva ega, men esa joʻnalish kelishigida.
Koreyscha 저는 커피가 좋아요 shunga yaqin — yoqadigan narsa ega. Farqi bor: oʻzbekchada odam joʻnalish kelishigida (menga), koreyschada esa mavzu qoʻshimchasi bilan turadi (저는), 저에게 emas.
| 저는 커피가 좋아요. | Menga qahva yoqadi. — qahva ega, oʻzbekchadagidek |
| 저는 김치를 좋아해요. | Men kimchini yoqtiraman. — 좋아하다 oʻtimli, shuning uchun 를 |
Buni qoidadan chiqarib boʻlmaydi. Feʼlni qoʻshimchasi bilan birga yodlang — 친구를 만나다, 버스를 타다, 의사가 되다.
Ega boʻlgan soʻroq soʻzi 이/가 oladi — javob ham shuni saqlaydi
Soʻroq soʻzi ega boʻlganda 이/가 oladi (누가 왔어요? · 뭐가 좋아요? · 어디가 아파요?), chunki savolning butun mazmuni — nomaʼlum ega. Javob ham 이/가 ni saqlaydi, chunki u aynan oʻsha boʻshliqni toʻldiradi. Boshqa oʻrinlarda soʻroq soʻzi boshqa qoʻshimcha oladi yoki umuman olmaydi: 어디 가요?, 어디에서 만나요?, 뭐 먹었어요?
| 누가 왔어요? | Kim keldi? — oʻzbekcha kim qoʻshimchasiz, koreyscha 가 oladi |
| 동생이 왔어요. | Ukam keldi. — javob boʻshliqni toʻldiradi |
| 동생은 왔어요. | Ukamga kelsak, u keldi. — bu boshqa savolga javob |
은/는 umuman ega qoʻshimchasi emas
은/는 mavzuga qoʻshiladi, mavzu esa ega boʻlishi shart emas: u vaqtga, joyga, toʻldiruvchiga ham tushadi. 이/가 buni qila olmaydi. Bu sizga tanish boʻlishi kerak — esa ham gapning istalgan boʻlagiga qoʻshilaveradi.
| 오늘은 바빠요. | Bugun esa bandman. — boshqa kunlarga qaraganda |
| 여기는 처음이에요. | Bu yerga birinchi marta kelishim. |
| 그건 저는 몰라요. | Buni men bilmayman. — boshqa kimdir bilar |
Oʻzbek oʻquvchilari qiladigan olti xato
- Qoʻshimchani umuman qoʻymaslik. Men talabaman qoʻshimchasiz boʻlgani uchun
저 학생이에요deb yozgingiz keladi. Soʻzlashuvda buni eshitasiz, lekin yozma nutqda va imtihonda 저는 kerak. - Tanishuvda 이/가 ishlatish. 제가 자수르예요 — siz soʻragan Jasur men boʻlaman degani. Oddiy tanishuv 저는 bilan.
- 은/는 ni faqat qarama-qarshilikda ishlatish. Oʻzbekcha esa shunday, koreyscha 는 esa betaraf mavzuni ham koʻtaradi.
- Yozganda qoʻshimchani tashlab yuborish. Ogʻzaki nutq qoʻshimchani doim tashlaydi, yozma koreyscha esa yoʻq.
- Faqat undosh va unliga qarab tanlash. Bu 은 va 는 orasidagi tanlov, 은/는 va 이/가 orasidagi emas. Ikki alohida qaror.
- Kelishikni koʻchirish. -ni bor joyda doim 를 boʻlmaydi va aksincha: avtobusga chiqaman — 버스를 타요, shifokor boʻldim — 의사가 됐어요, hech qachon 의사를 emas.
Sezgini qanday shakllantirish
Qoida imtihondan oʻtkazadi. Tanlovni avtomat qiladigan narsa esa bir xil qolipni yuzlab marta maʼnosi bilan birga eshitish. Shadowing shuning uchun ishlaydi: qoʻshimcha urgʻusiz va oʻqiganda koʻz uni oson oʻtkazib yuboradi, ovoz chiqarib aytganda esa uni talaffuz qilishga majbur boʻlasiz.
Bitta qoʻshimcha maʼnoni oʻzgartiradigan qisqa gaplar bilan mashq qiling va ikkala variantni ham ovoz chiqarib ayting.
은/는 va 이/가 sizni oʻylantirmay qoʻygach, keyingi oila — 을/를, 에 va 에서, (으)로 hamda 도/만/부터/까지: ish qayerda boʻlyapti, nimaga tegyapti va qanday bajarilyapti.
Koreys tili soʻz roʻyxatlari →
Barcha qoʻllanmalar
- Hangulni oʻqish — besh shakl, ikki harakat, bir kun
- Koreys tilida soʻz tartibi: SOV siz uchun yangilik emas
- 에 va 에서, 을/를, (으)로 — kelishigingiz ikkiga boʻlinganda
- 먹다 dan 먹어요 gacha — koreys feʼli qanday tuslanadi
- Koreys tilidagi istisno feʼllar — ㅂ ㄷ ㅅ 르 으 ㅎ
- 읽은 책, 읽는 책, 읽을 책 — koreyscha sifatdosh oborot
- -(으)ㄹ 수 있다, -고 싶다 — koreyschada imkon, xohish va majburiyat
- Nutq darajalari: 반말, 해요체, 합쇼체
- -네요, -죠, -군요, -잖아요 — gapni koreyscha qiladigan tugallovchilar
- -(으)ㄹ까요 va -(으)ㄹ 것 같다 — soʻrash, taklif qilish va qatʼiy gapirmaslik
- Hurmat shakllari: -시-, -님 va almashadigan soʻzlar
- Sanash: nega 하나 → 한 boʻladi
- Oʻtgan, hozirgi, kelasi — va taxmin uchun 겠
- Gaplarni qoʻshish: 고, 서, 지만, 니까
- Koreys tili nega yozilganidek eshitilmaydi
- Koreys tilida shadowing qanday qilinadi