먹다 dan 먹어요 gacha — koreys feʼli qanday tuslanadi

Oʻzbek qoʻshimchasi kim harakat qilayotganini koʻrsatadi, koreys qoʻshimchasi esa kim bilan gaplashayotganingizni. Bu sahifa lugʻat shaklidan ogʻizda ishlatiladigan shaklga olib oʻtadi.

Lugʻatdagi shakl — ogʻizda ishlatib boʻlmaydigan shakl

Lugʻatda bormoq turadi, lekin hech kim men bormoq demaydi — -moq lugʻat qoʻshimchasi. Koreyschada ham shunday: yemoq 먹다, bormoq 가다. Bu -다 kitobda yozma shakl boʻlib (날씨가 좋다), hayrat bildirib ham (날씨 진짜 좋다!) keladi, ammo murojaatning betaraf yoʻli emas. -다 ni oling — qolgani oʻzak, hammasi oʻshanga ulanadi.

Oxirgi qatorga eʼtibor bering: koreyschada sifat ham feʼl qoʻshimchasini oladi, oʻzbekchada esa yaxshi kesim boʻlganda ot kabi turadi — yaxshiman, yaxshisiz, uchinchi shaxsda esa qoʻshimchasiz (u yaxshi). Shu qoʻshimcha uchun 좋다 aynan 먹다 kabi ishlaydi; keyin ajraladi — sodda hozirgi zamon 먹는다 lekin 좋다, aniqlovchi 먹는 lekin 좋은.

Qoʻshimcha ega bilan emas, tinglovchi bilan moslashadi

Oʻzbekchada qoʻshimcha egani koʻrsatadi: boraman, borasan, boradi, boramiz, borasiz. Koreyschada bu besh gapning feʼli bitta — 가요. Kim ketayotganini oldingi soʻz aytadi, kontekstdan maʼlum boʻlsa u ham tushib qoladi.

Endi teskari tomon — sahifadagi eng muhim joy. Oʻzbekchada hurmat feʼlga faqat tinglovchi ega boʻlganda chiqadi: sen borasan — siz borasiz. Ega uchinchi shaxs boʻlsa (u boradi), tinglovchiga boʻlgan hurmatni feʼl qoʻshimchasiga yuklab boʻlmaydi. Koreyschada esa har gap oxirida tinglovchi darajasi tanlanadi, gap kim haqida ekani buni oʻzgartirmaydi.

Ikkinchi ajralish chuqurroq: -시- egani ulugʻlaydi, gap oxiridagi qoʻshimcha esa tinglovchi darajasini belgilaydi — ikki mustaqil oʻq. Oʻzbekcha Dadam keldilar ozgina tayanch beradi, ammo kitobiy va hududga qarab turlicha. Tafsilot nutq darajalari sahifasida.

Oxirgi unli ㅏ yoki ㅗ boʻlsa — 아요. Qolganida — 어요.

Oʻzakning oxirgi unlisiga qarang: ㅏ yoki ㅗ boʻlsa -아요, boshqa har qanday unli -어요 oladi. Butun tarmoq shundan iborat.

Oʻzbek qoʻshimchalari ham shakl oʻzgartiradi, lekin boshqa sababga koʻra: kitobim — onam, borib — oʻqib, qishloqqa — kitobga. U yerda hal qiladigani — oʻzakning oxirgi tovushi: unlimi yoki undoshmi, undosh boʻlsa qaysi undosh (q, k, gʻ dan keyin -qa/-ka). Adabiy oʻzbek tilida singarmonizm deyarli saqlanmagan, shuning uchun tanlovni unli sifati qilishi yangi.

Oxirgi unli, birinchisi emas. 가르치다 ichida ㅏ bor, ammo oʻzak 가르치 va uning oxirgi unlisi ㅣ — demak 가르쳐요.

하다 → 해요 — bu sahifada yodlanadigan yagona istisno

하 ㅏ bilan tugaydi, demak qoida 하아요 ni bashorat qiladi; haqiqiy shakl esa 해요. Oʻzini oqlaydi: koreys tili otga 하다 ni ulab yangi feʼl yasaydi — tuzilishi oʻzbekcha telefon qilmoq, taʼmir qilmoq bilan bir xil.

Faqat soʻzlarni juftlab qidirmang: bu otlarning koʻpi koreyschada xitoy, oʻzbekchada arab-fors ildizli (일, 사랑 kabi asl koreyscha otlar ham bor) — tuzilma oʻxshaydi, lugʻat boshqa.

Oʻzak unli bilan tugasa, ikki unli qoʻshilib ketadi

Oʻrganuvchilar aslida shu yerda xato qiladi. Bu chokda uchrashgan ikki unli odatda qisqaradi, va qisqargan shakl — yozuvdagi rasmiy shakl, tez gapirish varianti emas.

Mexanizm tanish: oʻzbekchada boraman, lekin oʻqiyman, ishlaydi. Yangisi tamoyil emas, natijalar roʻyxati; qisqarmaydiganlari ham bor — 지어요, 나아요. 되어요 esa alohida turadi: u 돼요 shaklida ham yoziladi, ikkalasi ham toʻgʻri.

Oʻtgan zamon — oʻsha qoida, oʻrtasiga ㅆ qoʻyilgani

Hozirgi shaklni oling: 요 ni oling, oxirgi boʻgʻin ostiga ㅆ qoʻshing, 어요 ni qaytaring. Yuqoridagi qisqarishlar shundoq oʻtib ketaveradi.

Bu — shakl; oʻtgan zamon nimani anglatishi zamonlar sahifasida. Yana bir chegara: bir guruh oʻzaklar qoʻshimchadan oldin shaklini oʻzgartiradi (ㅂ, ㄷ, ㅅ, 르, 으, ㅎ istisnolari) — 춥다 춥어요 emas, 추워요 beradi. Qoida lugʻatda yoʻq shaklni yasasa, istisno feʼllarga qarang.

Koʻp uchraydigan xatolar

• Lugʻat shaklini aytish. 저는 먹다 gap emas — 다 hammadan oldin tushadi.
• 공부하아요. Har bir 하다 feʼli istisnosiz 해요 ga oʻtadi: 공부해요.
• Qisqartirmaslik. 가아요, 마시어요 — tushunarli, ammo hech kim ishlatmaydi.
• Birinchi unliga qarab hukm qilish. Oxirgisi hal qiladi: 가르치 → 가르쳐요, 가르차요 emas.
• Shaxs qoʻshimchasini izlash. 가요 ichida men, sen, u ni ajratadigan boʻlak yoʻq.
• 요 ni tushirib qoldirish. 요 siz 먹어 — bu 반말; xato emas, boshqa daraja.

Qanday mashq qilish kerak

Qoidani oʻrganish oʻn daqiqa, uni ishlatadigan holga keltirish oylar oladi. 가다, 먹다, 마시다 va 하다 ni oling, har birini hozirgi, keyin oʻtgan zamonda ketma-ket ayting: 가요 갔어요, 먹어요 먹었어요, 마셔요 마셨어요, 해요 했어요.

Bularning bari feʼl oʻzini yaxshi tutishini nazarda tutadi; koʻp ishlatiladigan feʼllarning taxminan oltidan biri bunday emas — 듣다 듣어요 emas, 들어요 boʻladi. Keyingisi istisno feʼllar, soʻng qila olaman, xohlayman, kerak.

Koreys tili soʻz roʻyxatlari →