Koreys tilidagi istisno feʼllar — ㅂ ㄷ ㅅ 르 으 ㅎ

Olti naqsh, ammo qiyin joyi hech qachon roʻyxat emas — 덥다 bilan 입다 bir xil koʻrinadi va boshqacha oʻzgaradi.

Muammo roʻyxatda emas

Har bir darslik olti naqshni bosib chiqaradi, ammo deyarli hech biri sizni aslida toʻxtatadigan narsani aytmaydi: oxirgi undosh feʼl qaysi tomonda ekanini aytmaydi. 덥다 ham, 입다 ham ㅂ bilan tugaydi; biri 더워요, ikkinchisi 입어요 boʻladi. Imloda ularni ajratadigan hech narsa yoʻq.

Oʻzgarishning oʻzi sizga notanish emas: oʻzbekchada ham unli bilan boshlanadigan qoʻshimcha oldida oxirgi undosh oʻzgaradi — tilak → tilagim, qishloq → qishlogʻi. Farq bitta, lekin u hal qiluvchi: oʻzbekchada harfning oʻzi nima boʻlishini deyarli har doim oldindan aytadi (oʻzlashmalarda istisno bor: huquq → huquqi), koreyschada esa harf hech narsa aytmaydi.

Shuning uchun quyidagi maqsad olti qoidani yodlash emas — olti qarama-qarshilik oʻrnatish. Bari feʼl qanday yasalishi ga quriladi; u hali avtomat boʻlmasa, avval oʻshani qiling.

ㅂ — 우 ga aylanadi (lekin har doim emas)

ㅂ tushadi va oʻrnini 우 egallaydi, natijada qoʻshimcha -워요 boʻladi — 돕다 bilan 곱다 esa buning oʻrniga 와요 beradigan yagona ikkitasi.

ㅂ bilan tugaydigan sifatlarning koʻpi shunday qiladi, ㅂ bilan tugaydigan feʼllarning koʻpi qilmaydi — ammo 좁다 qoidali sifat, demak bu moyillik, tekshirish usuli emas. Boshqacha aytganda: oʻzgarishning shakli oldindan aytiladi, qaysi soʻz bu guruhga kirishi esa aytilmaydi.

Va oʻsha patchimli qoidali tomoni:

ㄷ va ㅅ — patchim oʻzgaradi yoki ketadi

Unlidan oldin istisno ㄷ ㄹ ga aylanadi, istisno ㅅ esa unlilarni qisqartirmasdan yoʻqoladi.

Oʻsha patchim, qoidali:

묻다 ikkala roʻyxatda ham bor. Soʻramoq → 물어요, koʻmmoq → 묻어요. Bir xil imlo, ikki feʼl, ikki xil xatti-harakat. Shunday soʻzga duch kelsangiz, shaklni maʼno aytadi.

르 — ㄹ ikkilanadi

르 bilan tugaydigan oʻzaklar 으 ni tashlaydi va ikkinchi ㄹ oʻstiradi: 모르 + 아요 → 몰라요. Bu naqsh juda barqaror — oʻzak 르 bilan tugasa, shuni kuting. Baribir u ham tekshirish emas: 따르다 bilan 들르다 xuddi shunday koʻrinadi, ammo 으 feʼllari.

으 — bu aslida istisno emas

으 bilan tugaydigan har bir oʻzak 아/어 dan oldin uni tashlaydi. Qarama-qarshi qoʻyiladigan qoidali jufti yoʻq, shuning uchun oltitasi ichida eng osoni shu. Yagona qaror — 아 yoki 어, va uni 으 dan oldingi boʻgʻin hal qiladi: unlisi ㅏ yoki ㅗ boʻlsa 아, aks holda 어.

ㅎ — va bunga kirmaydigan bitta soʻz

ㅎ bilan tugaydigan sifatlar ㅎ ni tashlaydi va qoʻshimcha 애/얘 ga qoʻshilib ketadi. Ranglar hamda 이렇다/그렇다/저렇다/어떻다 oilasi ularning asosiy qismi.

좋다 alohida qatorga loyiq: u tildagi eng koʻp ishlatiladigan soʻzlardan biri va qoidaning narigi tomonida turadi.

Bularni qanday oʻzlashtirish kerak

Roʻyxatlarni emas, juftlarni mashq qiling. 더워요 — 입어요 ni ketma-ket ayting, toki ikkinchisi notoʻgʻridek tuyulmay qolguncha. Besh juft — 으 ning qoidali tomoni yoʻq — va yigirma daqiqalik ish ikkilanishni butunlay olib tashlaydi.

Undan keyin eshitish oʻrganishdan kuchliroq. Bu feʼllar juda koʻp uchraydi: ish joyida 더워요, 추워요, 몰라요, 어때요 ni kuniga bir necha marta eshitasiz — 몰라요 ni ellik marta eshitish uni hech qanday jadval qila olmaydigan tarzda oʻrnatadi.

Oxirgi maslahat: yangi feʼlni lugʻatdan olganda uning 아/어 shaklini ham darrov yozib qoʻying. Oʻzbek feʼllari bunchalik yopiq istisno guruhlariga boʻlinmagani uchun sizda bunday odat yoʻq, ammo koreyschada lugʻat shaklining oʻzi yetarli emas.

Koreys tili soʻz roʻyxatlari →