Hurmat shakllari: -시-, -님 va almashadigan soʻzlar

Hurmat gapning oxirida emas — feʼl ichida, otda va kelishikda ham boʻladi.

Ikki oʻq: tinglovchi va gap egasi

Nutq darajalari (해요체, 합쇼체) tinglovchini koʻtaradi. Hurmat shakllari esa gapda kim haqida gapirilsa, oʻshani koʻtaradi. Ikkisi bogʻliq emas: doʻstingizga 반말 da gapirib turib, uning buvisini koʻtarishingiz mumkin.

Oʻzbek tilida bu oʻqning yengil tayanchi bor: Otam keldilar dagi -lar koʻplik emas, hurmat. Lekin uni -시- ga tenglashtirib boʻlmaydi: oʻzbekchada u ixtiyoriy (shahar soʻzlashuvida koʻpincha tushadi), koʻplik -lar bilan bir xil eshitiladi va faqat uchinchi shaxsga ishlaydi. Koreyschada -시- ni tushirib qoldirish darhol seziladi va u tinglovchi gap egasi boʻlganda ham ishlaydi.

-시- oʻzak bilan qoʻshimcha orasiga kiradi

-시- oʻzak bilan tugallovchi qoʻshimcha orasiga joylashadi. U feʼlning egasini koʻtaradi, tinglovchini emas.

Qoʻshimchalarning qavatlanishi oʻzbek tilida ham bor — kel-gan-ing-iz-da. Yangi narsa — tartib: hurmat qoʻshimchasi zamon qoʻshimchasidan oldin keladi va u bilan bir boʻgʻinga qoʻshiladi.

Ikkinchi qatorga eʼtibor bering: 읽으세요 ohangga qarab xabar ham, iltimos ham boʻladi — 안녕히 가세요 ham shundan.

-님 otga qoʻshiladi

Lavozim yoki rolni bildiruvchi otga -님 qoʻshib, oʻsha odamni koʻtarasiz. Qoʻshimcha juda unumdor: lavozimlarda, xizmat koʻrsatishda, internetda.

Oʻzbek tilida hurmat alohida soʻzlar (hurmatli, janob) yoki ismga qoʻshiladigan -jon, -xon bilan beriladi. Koreys tilida u lavozimga yopishadi: ish joyida odam koʻpincha ismi bilan emas, lavozimi bilan chaqiriladi (ismga qoʻshiladigan 홍길동님 ham bor).

께서 va 께 — kelishikning oʻzi almashadi

Hurmat kelishikka ham tushadi. Koʻtarilgan ega 이/가 oʻrniga 께서 ni, koʻtarilgan qabul qiluvchi 에게 (soʻzlashuvda 한테) oʻrniga 께 ni oladi. Ular -시- ni almashtirmaydi, u bilan birga keladi.

Bu — oʻzbek tilida yoʻq qavat: -ga va -ni hurmatga qarab oʻzgarmaydi, ustozga ham bolaga ham bir xil. Bu joyni yodlab olish kerak.

께서 darsliklar aytganidan osonroq tushib qoladi: kundalik nutq -시- ni saqlaydi va 께서 ni tashlaydi. 께 qoladi, chunki feʼl egani belgilaydi, qabul qiluvchini esa hech narsa belgilamaydi.

Baʼzi soʻzlar butunlay almashadi

Juda koʻp ishlatiladigan bir necha soʻzning alohida hurmat shakli bor. Ularni yodlash kerak, lekin soni oz.

Oʻzbek tilida ham koʻtarilgan uslubdagi feʼllar bor — masalan, tanovul qilmoq. Lekin ular kitobiy va tantanali: dasturxonda odam oling deydi. Koreyscha 드시다 esa kundalik soʻzning oʻzi, shuning uchun uni tarjima emas, mexanizm namunasi deb oling.

Ikkinchi yarmi — oʻzingizni pasaytirish

Tizimning ikkinchi yarmi teskari ishlaydi: oʻzingizni koʻtarmaysiz, pasaytirasiz. Oʻzbekchada kamina bor, lekin u kitobiy va koʻpincha hazil ohangida; koreyscha 저 esa betaraf va xushmuomala nutqda majburiy.

Koʻp uchraydigan xatolar

• -시- ni oʻzingiz haqingizda ishlatish. 저는 가십니다 — siz oʻzingizni koʻtardingiz. Toʻgʻrisi: 저는 갑니다.
• Narsalarni koʻtarish. 커피 나오셨습니다 — xizmat sohasining odati, koreyslarning koʻpi buni xato deb biladi.
• Lavozimga 님 qoʻshmaslik. Oʻqituvchini shunchaki 선생 deb chaqirish qoʻpol.
• Kelishikni koʻtarib, feʼlni koʻtarmaslik. 할머니께서 와요 — yarim ish: 께서 feʼldan -시- ni talab qiladi.
• 드리다 va 주다 ni almashtirish. Siz yuqoridagi odamga 드리다 qilasiz, u sizga 주다 qiladi.
• 계시다 ni egalik uchun ishlatish. “Vaqtingiz bormi?” — 시간이 있으세요?, yaʼni 있다 va 시.
• Oʻzbekcha -lar mantiqini koʻchirish. Uni tushirsangiz oʻzbekcha gap odatiy eshitiladi; koreyschada -시- ni tushirish darhol seziladi.

Hurmat shakllari oʻquvchi kam eshitadigan joyda koʻp uchraydi: oila suhbati, xizmat koʻrsatish, ish joyi. Eng tez yoʻl — 드시다, 계시다, 주무시다 bilan qisqa gaplarni ovoz chiqarib takrorlash.

Koreys tili soʻz roʻyxatlari →